Sıkça Sorulan Sorular

İlk görüşmede konunuz dinlenir, elinizdeki belgeler üzerinden durum değerlendirilir; izlenebilecek yollar, olası süreler ve masraflar hakkında genel bilgi verilir. Görüşme, vekâlet ilişkisi kurulmasını zorunlu kılmaz; devam edip etmeme kararı size aittir.

Kimliğiniz ve konuyla ilgili elinizdeki belgeler yeterlidir: sözleşmeler, yazışmalar, tebligatlar, mahkeme veya icra evrakı, fatura ve dekontlar. Belgeleri olay sırasına göre düzenlemek ve kısa bir zaman çizelgesi hazırlamak görüşmeyi verimli kılar. Eksik belge görüşmeye engel değildir; gerekenler birlikte belirlenebilir.

Ücret; işin niteliği, süresi ve gerektirdiği emek dikkate alınarak avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılır ve yazılı bir avukatlık ücret sözleşmesiyle kayıt altına alınır. Türkiye Barolar Birliğinin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında ücret kararlaştırılamaz. Harç, bilirkişi ve tebligat gibi yargılama giderleri ücrete dahil değildir.

Vekâletname noterde düzenlenir; işlem için kimlik belgeniz yeterlidir. Yurt dışında yaşayanlar Türk konsolosluklarında ya da bulundukları ülkenin noterinde düzenleyip apostil şerhi aldırarak vekâletname verebilir. Davadan feragat, sulh veya para tahsili gibi yetkilerin vekâletnamede ayrıca ve açıkça yazılması gerekir.

Süre; davanın türüne, mahkemenin iş yüküne, bilirkişi incelemesi ve tanık dinlenmesi gibi işlemlere ve kanun yollarına başvurulup başvurulmamasına göre değişir. Bu nedenle kesin bir süre söylemek mümkün değildir. Dosya incelendikten sonra genel bir öngörü paylaşılabilir; ancak hiçbir avukat bir davanın sonucunu ya da süresini garanti edemez.

Evet. Avukat, mesleği nedeniyle öğrendiği bilgileri açıklamamakla yükümlüdür; bu yükümlülük vekâlet ilişkisi kurulmasa da ilk görüşmede paylaşılan bilgiler için geçerlidir. Kişisel verileriniz ayrıca 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında korunur.

Maddi durumu avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılamaya elverişli olmayanlar, bulundukları yerin barosundaki adli yardım bürosuna başvurabilir. Ayrıca mahkemeden adli yardım istenerek harç ve giderlerden geçici olarak muaf tutulmak talep edilebilir. Ceza soruşturma ve kovuşturmalarında kanunda sayılan durumlarda müdafi, istem aranmaksızın baro tarafından görevlendirilir.

Bazı uyuşmazlıklarda evet. İş, ticari alacak, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıkların önemli bir kısmında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; bu yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. Anlaşma sağlanırsa, taraflar ve avukatlarıyla arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi mahkeme ilamı niteliğinde olur.

Anlaşmalı boşanma için evliliğin kanunda öngörülen asgari süre kadar sürmüş olması gerekir. Eşler boşanma ve sonuçları konusunda anlaştığında protokol mahkemeye sunulur ve çoğu durumda tek duruşmada karar verilir. Duruşma gününün belirlenmesi mahkemenin iş yüküne göre değişir. Kararın kesinleşmesi için kanun yolu süresinin geçmesi ya da tarafların kanun yolundan feragat etmesi gerekir.

Velayet kararında esas ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun yaşını, eğitimini, bakım ihtiyacını, ebeveynlerin koşullarını ve gerektiğinde uzman raporunu değerlendirir; idrak çağındaki çocuğun görüşü de dikkate alınır. Velayeti almayan ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenir. Koşullar değişirse velayet yeniden değerlendirilebilir.

Evet. Tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için dava açılabilir. Mahkeme, nafakanın gelecek yıllarda hangi oranda artacağını da kararında belirleyebilir. Ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılabilir.

Eşler başka bir mal rejimi seçmemişse 1 Ocak 2002 sonrasında evlilik içinde edinilen mallara edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır ve bu mallar kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Evlilikten önce sahip olunan mallar ile miras veya bağış yoluyla edinilenler kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez. Mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir dava konusu olabilir.

6284 sayılı Kanun kapsamında şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişi; şiddet uygulayanın evden uzaklaştırılması, yaklaşma ve iletişim yasağı gibi koruyucu ve önleyici tedbirler isteyebilir. Başvuru aile mahkemesine, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz. Acil durumlarda 112 aranabilir.

Gözaltındaki kişinin avukatla görüşme ve yakınlarına haber verilmesini isteme hakkı vardır. Yakınları da avukat görevlendirebilir; avukat kural olarak şüpheliyle görüşebilir ve ifadesinde hazır bulunabilir. Gözaltı süresi kanunla sınırlıdır; toplu suçlar gibi bazı durumlarda kanunda öngörülen ölçüde uzatılabilir.

Zorunlu değildir ama önemlidir. Şüpheli, kendisi veya yakınları aleyhine açıklama yapmaya zorlanamaz ve susma hakkına sahiptir. İfade öncesinde avukatla görüşmek, açıklamaların bilinçli yapılmasını sağlar; verilen ifade daha sonra yargılamada delil olarak kullanılabilir.

Yalnız şikâyete bağlı suçlarda düşer. Bu suçlarda şikâyetten vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse etkili olmaz. Kendiliğinden kovuşturulan suçlarda şikâyetten vazgeçmek davayı sona erdirmez.

Uzlaştırma, şüpheli veya sanık ile mağdur arasında bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşma sağlanmasıdır. Şikâyete bağlı suçların çoğunda ve kanunda ayrıca sayılan bazı suçlarda uygulanır. Uzlaşma sağlanır ve üstlenilen edim yerine getirilirse soruşturma veya kovuşturma sona erer; uzlaşma olmazsa süreç olağan şekilde devam eder.

Şartları varsa mahkeme, kanunda belirtilen sınırın altındaki hapis veya adli para cezası içeren hükmün açıklanmasını belirli bir denetim süresi boyunca geri bırakabilir. Bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmez ve denetim yükümlülüklerine uyulursa dava düşer. Karara karşı kanun yoluna başvurulabilir.

Kanunda öngörülen asgari süre kadar çalışmış olan ve iş sözleşmesi işverence haklı bir sebep olmaksızın ya da kanunda sayılan diğer hâllerde (askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması gibi) sona eren işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan haklı fesihte kıdem tazminatı ödenmez. Tazminat, çalışma süresi ve brüt ücret esas alınarak yasal tavan dikkate alınıp hesaplanır.

Fesih bildiriminin tebliğinden sonra kanunda öngörülen kısa süre içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlenmesinden itibaren yine kısa bir süre içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu süreler hak düşürücüdür; kaçırılırsa işe iade istenemez.

Kanundaki haftalık çalışma süresini aşan çalışma fazla çalışmadır. Fazla çalışma; giriş-çıkış kayıtları, puantajlar, e-posta ve mesaj yazışmaları, ücret bordroları ve tanık beyanlarıyla ispat edilebilir. İmzalı bordroda fazla mesai ödendiği görünüyorsa aksi kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır; bordroya ihtirazi kayıt konulmuşsa tanıkla ispat mümkündür.

Ücreti, ödeme gününden itibaren kanunda öngörülen süre içinde zorlayıcı bir sebep dışında ödenmeyen işçi çalışmaktan kaçınabilir ya da sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı isteyebilir. Ödenmeyen ücret için önce arabulucuya başvurulur, anlaşma sağlanamazsa dava açılır. Ücret alacakları zamanaşımına tabi olduğundan gecikmeden harekete geçilmelidir.

İş kazası işverence kanunda öngörülen kısa süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmelidir. Kazazede kurumdan geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik durumunda gelir alabilir; işverenin kusuru varsa ayrıca maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Kaza tutanağı, sağlık raporları ve tanık bilgilerinin saklanması tazminat sürecinde önemlidir.

Taşınmaz satışı tapu müdürlüğünde resmi senetle yapılır; işlem için e-Devlet veya Web Tapu üzerinden başvuru ve randevu alınır. Satıştan önce taşınmaza ait ipotek, haciz ve şerh kayıtlarının ve imar durumunun kontrol edilmesi önerilir. Tapu harcı kural olarak alıcı ve satıcı tarafından ayrı ayrı ödenir.

Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, satışın ileride tapuda yapılacağını taahhüt eder ve noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır. Satıcı taahhüdünü yerine getirmezse alıcı tapu iptali ve tescil davası açabilir. Sözleşmenin tapu kütüğüne şerh verilmesi, taşınmazın üçüncü kişilere devrine karşı alıcıyı korur.

Paydaşlar anlaşırsa paylaşımı kendi aralarında yapabilir. Anlaşma olmazsa önce arabulucuya başvurulur; sonuç alınamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır. Mahkeme mümkünse taşınmazın aynen bölünmesine, değilse satılarak bedelin paylar oranında dağıtılmasına karar verir.

Paylı mülkiyette bir paydaş payını üçüncü kişiye sattığında diğer paydaşlar payı aynı şartlarla satın alma hakkına sahiptir. Bu hak, satışın bildirilmesinden ve her hâlde satıştan itibaren kanunda öngörülen süreler içinde dava açılarak kullanılmalıdır; süreler kaçırılırsa hak düşer. Satış bedeli ve tapu masraflarının mahkemenin belirlediği süre içinde depo edilmesi gerekir.

Malik, haksız kullanımın durdurulması için elatmanın önlenmesi davası açabilir ve geçmiş dönem için ecrimisil (haksız kullanım tazminatı) isteyebilir. Ecrimisil, zamanaşımı nedeniyle ancak dava tarihinden geriye doğru belirli bir dönem için istenebilir. Kiracı veya paydaş gibi özel durumlarda farklı kurallar uygulanabildiğinden önce hukuki ilişkinin belirlenmesi gerekir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen dönemde yapılacak artış, kanunda tüketici fiyat endeksine bağlanan sınırı aşamaz. Uzun süreli kira ilişkilerinde yeni kira bedeli hâkim tarafından hakkaniyete göre belirlenebilir. Taraflar yasal sınırın altında bir artış üzerinde de anlaşabilir; güncel kural için sözleşme yenilenmeden önce kontrol yapılması önerilir.

Kanunda sayılan sebeplerle tahliye istenebilir: kiraya verenin veya yakınlarının konut ya da işyeri ihtiyacı, yeniden inşa veya esaslı onarım, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, bir kira yılı içinde iki haklı ihtar ya da kiranın ödenmemesi gibi. Kira süresinin bitmesi tek başına tahliye sebebi değildir. Çoğu durumda dava açmadan önce arabulucuya başvurulur.

Güvence bedeli kanunda belirlenen üst sınırı aşamaz ve para olarak verilmişse vadeli tasarruf hesabına yatırılır. Kira ilişkisi sona erip taşınmaz teslim edildikten sonra, kiraya veren kanuni süre içinde kiracı aleyhine dava veya takip başlattığını bankaya bildirmezse banka, kiracının istemi üzerine bedeli kiracıya öder. Hasar iddiasının ispatı kiraya verene düşer.

Kiraya veren, kanunda öngörülen süreyi vererek bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak bildirebilir; ödeme yapılmazsa tahliye istenebilir. Ödenmeyen kira için icra takibi de başlatılabilir. Bir kira yılı içinde iki haklı ihtara sebep olunması ayrı bir tahliye sebebidir.

Hayır, kira sözleşmesi sözlü olarak da kurulabilir. Ancak kira bedeli, artış koşulları, güvence bedeli ve taşınmazın teslim durumu gibi konuların ispatı için yazılı sözleşme yapılması ve teslim sırasında durumun fotoğraflarla belgelenmesi önerilir. Kira ödemelerinin banka yoluyla yapılması da ispatı kolaylaştırır.

Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya herhangi bir noterden alınabilir. Noter belgeyi nüfus kayıtları üzerinden düzenler; vasiyetname varsa ya da mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişi bulunuyorsa belge mahkemeden alınır. Belge, banka hesapları ve tapu işlemleri için gereklidir.

Yasal mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü öğrendikten sonra kanunda öngörülen süre içinde mirası reddedebilir; bu süre kısadır ve kaçırılması mirasın kabul edilmiş sayılmasına yol açabilir. Ret, sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse ret yapılmış sayılır.

Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetname veya bağışla ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşin saklı payları vardır; oranları kanunda belirlenmiştir ve eşin payı birlikte mirasçı olduğu kişilere göre değişir. Kardeşlerin saklı payı yoktur. Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir.

Mirasbırakan, mirasçılarını mirastan yoksun bırakmak amacıyla bir taşınmazı satış gibi gösterip gerçekte bağışlamışsa diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davada devrin gerçek amacının ispatı belirleyicidir. Saklı payı zedeleyen bağışlar için ayrıca tenkis davası gündeme gelebilir.

Paylaşıma kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle maliktir ve hiçbiri tek başına tasarrufta bulunamaz. Anlaşma sağlanamazsa her mirasçı ortaklığın giderilmesi davası açabilir; bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Mahkeme, mallar bölünebiliyorsa aynen, bölünemiyorsa satış yoluyla paylaşıma karar verir.

Ödeme emrindeki takibin türünü ve tebliğ tarihini not edin. İtiraz süreleri birkaç günle sınırlıdır ve takibin türüne göre değişir; kambiyo senetlerine dayalı takipte süre daha da kısadır. İlamsız takipte itiraz icra dairesine, kambiyo senedine dayalı takipte icra mahkemesine yapılır. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir.

İtiraz takibi durdurur. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden sonra kanunda öngörülen süreler içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir ya da elinde kanunda sayılan belgeler varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Ticari para alacaklarında itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Borçlunun ve ailesinin yaşamı için gerekli ev eşyası ile mesleğini sürdürmek için zorunlu araç ve gereçler gibi kanunda sayılan mallar haczedilemez. Maaş ve ücretlerin ise yalnız kanunda belirlenen oranda kısmı haczedilebilir. Sınırı aşan bir hacze karşı, öğrenmeden itibaren kısa süre içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.

Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, borçlunun mallarını kaçırma ihtimaline karşı mahkemeden istenen geçici bir tedbirdir. Vadesi gelmemiş alacaklarda da borçlunun belli bir yerleşim yeri yoksa ya da mallarını kaçırma hazırlığındaysa istenebilir. Mahkeme genellikle alacaklıdan teminat ister; karardan sonra kanuni süre içinde takip başlatılmalı veya dava açılmalıdır.

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarıyla vade ve indirim konusunda mahkeme denetiminde anlaşma yapmasını sağlar. Borçlu ile iflas talep edebilecek alacaklılar başvurabilir. Başvuruya ön proje ve bağımsız denetim raporu gibi belgeler eklenir; süreç geçici ve kesin mühlet aşamalarıyla ilerler.

Kusurlu sürücüden, aracın işleteninden ve aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısından talep edilebilir; sigortacının sorumluluğu poliçe limitleriyle sınırlıdır. Sigortacıya dava açmadan önce yazılı başvuru yapılmalıdır; kanunda öngörülen süre içinde ödeme yapılmazsa dava veya tahkim yoluna gidilebilir. Belirli koşullarda Güvence Hesabına da başvurulabilir.

Manevi tazminat, kişinin yaşadığı acı ve üzüntüyü kısmen gidermek için hükmedilir. Tutarı hâkim; olayın ağırlığı, kusur durumu, tarafların ekonomik ve sosyal durumu gibi unsurları dikkate alarak takdir eder. Zenginleşme aracı olmadığı kabul edildiğinden kesin bir hesap formülü yoktur.

Ölen kişinin sağlığında düzenli olarak bakım ve desteğini sağladığı kişiler isteyebilir; çoğunlukla eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu anne ve babası. Destek ilişkisinin fiilen var olması önemlidir; mirasçı olmak tek başına yeterli değildir. Tutar, destek süresi ve gelir dikkate alınarak aktüerya hesabıyla belirlenir.

Haksız fiilden doğan tazminat istemleri, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren kısa bir süre, her hâlde fiilden itibaren daha uzun bir süre içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımı süresi öngörülen bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır. Sözleşmeden doğan istemlerde ayrı süreler geçerlidir; bu nedenle zarar öğrenilir öğrenilmez değerlendirme yapılmalıdır.

Evet. Onarıma rağmen aracın piyasa değerinde oluşan düşüş, kusurlu tarafın trafik sigortacısından veya kusurlu taraftan istenebilir. Değer kaybı; aracın yaşı, kilometresi, hasar geçmişi ve hasarın niteliğine göre bilirkişi tarafından hesaplanır.

Limited şirkette pay devri sınırlıdır; noter onaylı yazılı sözleşme ve kural olarak genel kurul onayı gerektirir. Anonim şirkette pay devri daha esnektir ve şirket büyüme ile yatırım almaya daha uygundur. Her iki türde de ortaklar kural olarak şirket borçlarından kişisel olarak sorumlu değildir; ancak limited şirket ortaklarının kamu borçlarından sorumluluğu gibi istisnalar vardır.

Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı karar tarihinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde iptal davası açılabilir. Toplantıya katılıp karara olumsuz oy veren ve bunu tutanağa geçirten pay sahibinin dava hakkı korunur. Şirketin temel yapısına aykırı kararlar ise batıl olabilir; bunların tespiti süreye bağlı değildir.

Limited şirkette esas sözleşmede çıkma hakkı tanınmışsa bu hak kullanılabilir; tanınmamışsa haklı sebeplerin varlığında mahkemeden çıkmaya izin verilmesi istenebilir. Payın üçüncü kişiye veya diğer ortaklara devri de bir yoldur. Anonim şirkette kural olarak çıkma hakkı yoktur; ayrılma pay devri yoluyla olur.

Rakibin itibarını zedeleyen beyanlar, karıştırılmaya yol açan işaret veya ambalaj kullanımı, sözleşmeyi ihlale yöneltme ve iş sırlarının izinsiz kullanımı gibi dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamalardır. Zarar gören, fiilin tespitini, men edilmesini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve tazminat isteyebilir. Bazı hâller ayrıca suç oluşturur.

Usulüne uygun tutulmuş ve açılış ile kapanış onayları yaptırılmış ticari defterler, tacirler arasındaki ticari işlerden doğan uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilir. Kayıtların birbirini doğrulaması ve fatura gibi belgelerle desteklenmesi önemlidir. Tacir olmayan kişilere karşı ticari defterler kural olarak tek başına delil sayılmaz.