Hukuki Terimler

Belirli bir hizmetin sürekli olarak sunulduğu sözleşmedir. Tüketici, kolay ve ücretsiz biçimde fesih hakkına sahiptir.

Ayrıca: süreli hizmet sözleşmesi

Haciz sonucu alacağın karşılanamayan kısmı için alacaklıya verilen belgedir. Borç ortadan kalkmaz; belge sahibine yeniden takip ve bazı iptal davalarını açma imkânı tanır.

Ayrıca: borç ödemeden aciz belgesi

Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Her veri işleme için aranmaz; kanunda sayılan diğer şartlar da yeterli olabilir.

Ayrıca: veri işleme onayı

İlgili kişinin, verdiği rızayı her zaman geri çekebilmesidir. Geri alma, o tarihten sonraki işlemeyi hukuka aykırı hâle getirir.

Ayrıca: rızadan dönme

İki ya da daha çok kişinin ortak amaca ulaşmak için emek ve mallarını birleştirdiği, tüzel kişiliği olmayan ortaklıktır. Ortaklar üçüncü kişilere karşı kural olarak müteselsilen sorumludur.

Ayrıca: adi şirket

Resmî makam önünde düzenlenmemiş, taraflarca hazırlanıp imzalanmış belgedir. İmza inkâr edilirse ispat külfeti değişir; resmî senetten farklı ispat gücüne sahiptir.

Ayrıca: özel senet

Mağdurlara ve kırılgan gruplara yargı sürecinde destek sunan birimdir. Çocuk teslimi işlemleri de bu birimce yürütülür.

Ayrıca: mağdur destek müdürlüğü

Çocuk ve örselenebilir mağdurların, uzman eşliğinde dinlendiği özel ortamdır. Tekrarlanan beyan alınmasını önlemeyi amaçlar.

Ayrıca: AGO

Tutuklama yerine uygulanan ve kişinin özgürlüğünü daha az sınırlayan tedbirlerdir. Yurt dışına çıkış yasağı ve imza yükümlülüğü örnek verilebilir.

Ayrıca: tutuklama alternatifi

Gün sayısı ile günlük tutarın çarpımıyla belirlenen ceza türüdür. Ödenmemesi hâlinde hapse çevrilebilir; idari para cezasından ayrıdır.

Ayrıca: yargısal para cezası

Kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerinin tutulduğu resmî kayıttır. Kanunda sayılan koşullar gerçekleştiğinde kayıtlar arşive alınır ya da silinir.

Ayrıca: sabıka kaydı

Kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerini gösteren belgedir. Koşulları oluşunca arşive alınır ve bazı hâllerde silinir.

Ayrıca: sabıka kaydı

Yargı faaliyetlerinin kanunda belirlenen dönemde azaltıldığı süredir. Bu dönemde işlemeyen süreler, tatilin bitiminden itibaren uzamış sayılır.

Ayrıca: çalışmaya ara verme

Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumdaki kişilere sağlanan kolaylıktır. Koşulları ve kapsamı kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: adli müzaheret

Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumdaki kişinin başvurusudur. Kabulü hâlinde harç ve giderlerden geçici muafiyet sağlanır.

Ayrıca: adli müzaheret talebi

Haklı sebeplerin varlığında, adın ya da soyadın mahkeme kararıyla değiştirilmesidir. Nüfus kaydına işlenir ve ilan edilir.

Ayrıca: isim değişikliği davası

Cezanın ya da suçun kanunla ortadan kaldırılmasıdır. Genel af suçu ve sonuçlarını, özel af ise yalnız cezayı etkiler.

Ayrıca: genel af, özel af

Borçlunun, borçlarını ödeyemeyecek durumda olmasıdır. İcra takibinde alacağın tamamı karşılanamazsa alacaklıya aciz vesikası verilir ve bu belge alacağın kalan kısmı için hukuki sonuçlar doğurur.

Ayrıca: ödeme güçsüzlüğü, aciz hâli

Çevresi yollarla sınırlanmış ve birden çok parseli kapsayan arazi bütünüdür. Tapu kayıtlarında parsel numarasıyla birlikte gösterilir.

Ayrıca: imar adası

Bağımsız biçimde, belirli bir bölgede sürekli olarak bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelere aracılık eden ya da onun adına sözleşme yapan kişidir. Sözleşme sona erdiğinde koşulları varsa denkleştirme talebinde bulunabilir.

Ayrıca: ticari temsilci

Mahkemelerin, savcılığın ve yargı hizmeti veren birimlerin bulunduğu yapıdır. Bir yerdeki yargı teşkilatının bütününü anlatmak için de kullanılır.

Ayrıca: adalet sarayı, mahkeme binası

Boşanma sebebini öğrenen eşin, buna rağmen ortak hayatı sürdürmesidir. Af hâlinde o sebebe dayanarak dava açılamaz.

Ayrıca: boşanma sebebinin affı

Kanunda belirlenen ağırlıktaki suçlara bakan ceza mahkemesidir. Bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet hâlinde karar verir.

Ayrıca: ağır ceza

Bakım, eğitim ya da destek yükümlülüğünün yerine getirilmemesidir. Nafaka ödememe ayrı bir düzenlemeye tabidir.

Ayrıca: aile yükümlülüğü ihlali

Eşlerin birlikte yaşadığı konutun tapu kaydına konulan şerhtir. Şerh sonrası malik eş, diğerinin rızası olmadan konutu devredemez ya da kira sözleşmesini sona erdiremez.

Ayrıca: aile konutu kaydı

Evlenme, boşanma, velayet ve mal rejimi gibi aile hukuku uyuşmazlıklarına bakan ihtisas mahkemesidir. Bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görev yapar.

Ayrıca: aile hukuku mahkemesi

Ailenin geçimi ve barınması için ayrılan, haczedilemeyen taşınmazdır. Kurulması ve kaldırılması kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: aile konutu kurumu

Kira ya da benzeri biçimde düzenli gelir getiren taşınmazdır. Miras ve vesayet hukukunda malvarlığı değerlendirilirken sıkça karşılaşılan bir terimdir.

Ayrıca: gelir getiren mülk

Tarafların sözleşmeyle kurduğu hukuki bağdır. Haksız fiilden doğan sorumluluktan ayrılır; akdi ilişkide sorumluluk sözleşmenin içeriğine göre belirlenir.

Ayrıca: sözleşmesel ilişki

Eşin akıl hastalığının ortak hayatı çekilmez kılmasıdır. İyileşmesinin mümkün olmadığının resmî raporla saptanması aranır.

Ayrıca: sağlık nedeniyle boşanma

Alacaklının, alacağını üçüncü bir kişiye devretmesidir. Borçlunun onayı aranmaz ancak devir kendisine bildirilmeden yaptığı ödeme geçerli sayılabilir.

Ayrıca: alacak devri

İflas ya da konkordatoda alacaklıların bir araya gelerek karar aldığı toplantıdır. Konkordatonun kabulü bu toplantıdaki çoğunluğa bağlıdır.

Ayrıca: alacaklılar kurulu

Alacaklının, usulüne uygun sunulan ifayı haklı sebep olmadan kabul etmemesidir. Risk ve masraflar alacaklıya geçebilir.

Ayrıca: alacaklının direnimi

Bir internet alan adının, marka ya da ticaret unvanı hakkını ihlal ettiği iddiasına dayanan uyuşmazlıktır. Uyuşmazlık çözüm mekanizmaları ve dava yolu birlikte kullanılabilir.

Ayrıca: domain uyuşmazlığı

Açık, herkese görünür biçimde yapılan demektir. Duruşmaların aleniliği, yargılamanın kamuya açık yürütülmesi ilkesini anlatır ve kanunda sayılan hâllerde sınırlanabilir.

Ayrıca: açık, kamuya açık

Kişinin kendisinden sonra gelen kan hısımlarıdır: çocuklar, torunlar ve onların çocukları. Mirasta birinci derece mirasçı grubunu oluşturur.

Ayrıca: füru, alt soy hısımları

Asıl işverenden işin bir bölümünü üstlenerek kendi işçileriyle yürüten işverendir. Muvazaalı alt işverenlik ilişkisi, işçilerin asıl işverenin işçisi sayılması sonucunu doğurabilir.

Ayrıca: taşeron

Kiracının, kiralananı bir başkasına kiraya vermesidir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin yazılı izni aranır.

Ayrıca: alt kiralama

Yüklenicinin, işin bir bölümünü yaptırdığı kişidir. İş sahibi ile doğrudan sözleşme ilişkisi kural olarak bulunmaz.

Ayrıca: taşeron

Kuralın güttüğü amaca göre anlam verilmesidir. Lafzın yetersiz kaldığı durumlarda başvurulur.

Ayrıca: gai yorum

Devletin ve kamu kurumlarının vergi, resim, harç ve benzeri nitelikteki alacaklarıdır. Tahsili özel bir kanunla düzenlenmiştir ve genel icra hükümlerinden farklı usuller içerir.

Ayrıca: kamu alacağı

Kanunların Anayasaya uygunluğunu denetleyen ve bireysel başvuruları inceleyen yüksek mahkemedir. Kararları kesindir ve herkesi bağlar.

Ayrıca: AYM

Eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda anlaşarak mahkemeye başvurmasıdır. Evliliğin kanunda öngörülen süreyi doldurmuş olması aranır.

Ayrıca: anlaşmalı ayrılık

Verinin, kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesidir. Anonimleştirilen veri artık kişisel veri sayılmaz.

Ayrıca: anonimleştirme

Sermayesi paylara bölünmüş ve ortakların sorumluluğu taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olan sermaye şirketidir. Yönetim kurulu ve genel kurul temel organlarıdır.

Ayrıca: A.Ş.

Bir belgenin yabancı ülkede geçerli sayılabilmesi için düzenlenen onay şerhidir. Taraf devletler arasında ayrıca tasdik gerekmeksizin geçerlilik sağlar.

Ayrıca: tasdik şerhi

Tarafların anlaşmasını gösteren ve icra edilebilirlik şerhi ile ilam niteliği kazanabilen belgedir. Avukatlarla imzalanması hâlinde ayrıca şerh aranmayabilir.

Ayrıca: anlaşma tutanağı

Arabuluculuk sürecinin sonucunu gösteren belgedir. Anlaşmama hâlinde dava dilekçesine eklenmesi zorunludur.

Ayrıca: son tutanak

Toplu görüşmede anlaşma sağlanamazsa görevlendirilen tarafsız kişidir. Bireysel uyuşmazlıklardaki arabuluculuktan ayrı bir süreçtir.

Ayrıca: resmî arabulucu

Kazada hasar gören aracın, onarılsa dahi ikinci el değerinde oluşan düşüştür. Maddi tazminat olarak talep edilebilir.

Ayrıca: değer kaybı tazminatı

Suç delili ya da şüpheli bulmak amacıyla kişi, konut ve araçlarda yapılan incelemedir. Kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâller istisnadır.

Ayrıca: üst ve yer araması

Yargılama sürerken verilen ve davayı sonuçlandırmayan karardır. Bilirkişi atanması ya da tanık dinlenmesine karar verilmesi bu türdendir.

Ayrıca: usul kararı

Belediye sınırları içinde, imar planına göre üzerine yapı yapılabilecek biçimde ayrılmış arazidir. Araziden farkı, imar durumunun bulunmasıdır.

Ayrıca: imarlı arazi

Kat mülkiyetinde, her bağımsız bölüme özgülenen ortak arsa payıdır. Ortak giderlere katılım ve kentsel dönüşümde hak dağılımı buna göre belirlenir.

Ayrıca: ortak arsa hissesi

Mirasın, önce bir kişiye sonra belirlenen bir anda başkasına geçmesini öngören atamada ikinci sıradaki mirasçıdır. Ön mirasçının devretme yükümlülüğü bulunur.

Ayrıca: ikinci derece mirasçı

İşçiye ödenebilecek en düşük ücrettir. Komisyonca belirlenir ve altında ücret kararlaştırılamaz; aksi anlaşma geçersizdir.

Ayrıca: taban ücret

İşin bir bölümünü alt işverene veren işverendir. Alt işverenin işçilerine karşı, kanundan doğan yükümlülüklerde birlikte sorumluluğu bulunur.

Ayrıca: ana işveren

İdari işlemlerin ilgililere duyurulması için ilan panosunda ya da resmî ortamda tutulduğu süredir. İmar planlarında dava açma süresinin başlangıcı bu süreye bağlanabilir.

Ayrıca: ilan süresi

Ağır ceza mahkemesinin görev alanı dışında kalan suçlara bakan ceza mahkemesidir. Tek hâkimle karar verir.

Ayrıca: asliye ceza

Özel hukuk uyuşmazlıklarında genel görevli ilk derece mahkemesidir. Kanunda başka bir mahkemenin görevli olduğu belirtilmedikçe tüm dava ve işlere bakar.

Ayrıca: asliye mahkemesi

Ticari davalara bakan ihtisas mahkemesidir. Kanunda sayılan hâllerde heyet hâlinde karar verir.

Ayrıca: ticaret mahkemesi

Üçüncü kişinin, görülmekte olan davanın konusu üzerinde kendisinin hak sahibi olduğunu ileri sürerek davaya katılmasıdır. Fer'i müdahaleden farklı olarak kendi adına talepte bulunur.

Ayrıca: bağımsız müdahale

Eşyayı malik sıfatıyla elinde bulunduran kişidir. Kiracı gibi sınırlı hakka dayanarak elinde bulunduran ise fer'i zilyettir.

Ayrıca: malik zilyet

Öngörülemeyen olağanüstü koşullar nedeniyle ifanın borçludan beklenemeyecek ölçüde zorlaşmasıdır. Sözleşmenin uyarlanması ya da dönme hakkı doğurabilir.

Ayrıca: beklenmeyen hâl, uyarlama

Sigorta bedelinin, sigortalanan değerin üzerinde belirlenmesidir. Sigortacı gerçek zararı aşan ödeme yapmakla yükümlü değildir.

Ayrıca: aşırı sigorta

Miras bırakanın, ölüme bağlı tasarrufla mirasçı olarak belirlediği kişidir. Yasal mirasçı olması gerekmez.

Ayrıca: mansup mirasçı

Bir hakka dayanmaksızın, lütuf olarak yapılan ödeme ya da tanınan imkândır. Atıfet niteliğindeki ödemeler kural olarak kazanılmış hak doğurmaz.

Ayrıca: lütuf, ihsan

Kambiyo senedinde, borçlulardan biri lehine ödeme güvencesi veren kişidir. Lehine aval verilen kişiyle aynı derecede sorumludur.

Ayrıca: avalist, senet kefili

İleride doğacak bir borca mahsuben önceden yapılan ödemedir. Yargılamada gider avansı, dava açılırken yatırılan ve işlemlerde kullanılan tutarı anlatır.

Ayrıca: ön ödeme, peşinat

İç hukuk yolları tüketildikten sonra, Sözleşme ihlali iddiasıyla yapılan bireysel başvurudur. Süre ve kabul edilebilirlik koşulları Sözleşmede düzenlenmiştir.

Ayrıca: AİHM başvurusu

Avukatın, görevini hiçbir etki altında kalmadan yürütmesidir. Savunma hakkının güvencelerinden sayılır.

Ayrıca: mesleki bağımsızlık

Avukatın, mesleği nedeniyle öğrendiği bilgileri açıklamama borcudur. Görev sona erse de devam eder ve tanıklıktan çekinme hakkı verir.

Ayrıca: meslek sırrı

Avukatlık ücretinin altına inilemeyecek sınırını gösteren tarifedir. Her yıl güncellenir ve mahkemece hükmedilen ücrette de esas alınır.

Ayrıca: AAÜT

Staj tamamlandıktan sonra verilen ve avukatlık yapma yetkisi sağlayan belgedir. Baro levhasına yazılmayla birlikte hüküm doğurur.

Ayrıca: ruhsatname

Avukat ile müvekkil arasında, hukuki yardım ve ücret konusunda yapılan sözleşmedir. Yazılı olması ispat kolaylığı sağlar.

Ayrıca: ücret sözleşmesi

Avukat olabilmek için tamamlanması gereken eğitim dönemidir. Mahkeme ve avukat yanı olmak üzere iki bölümden oluşur.

Ayrıca: staj

Hastanın, tıbbi müdahalenin kapsamı ve riskleri konusunda bilgilendirildikten sonra verdiği rızadır. Alınmaması, müdahaleyi hukuka aykırı hâle getirebilir.

Ayrıca: bilgilendirilmiş rıza

Veri sorumlusunun, kişisel verilerin hangi amaçla işlendiği konusunda ilgili kişiyi bilgilendirmesidir. Açık rızadan farklı ve ondan bağımsız bir yükümlülüktür.

Ayrıca: bilgilendirme yükümlülüğü

Yüklenicinin ya da satıcının, eserin veya malın ayıpsız olmasını üstlenmesidir. Yapı eserlerinde sorumluluk süresi uzun tutulmuştur.

Ayrıca: ayıp sorumluluğu

Sözleşmeye uygun olmayan ya da tüketicinin beklediği nitelikleri taşımayan maldır. Onarım, değişim, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme seçimlik hakları doğar.

Ayrıca: kusurlu ürün

Alıcının, malda saptadığı ayıbı satıcıya bildirmesidir. Süresinde yapılmaması, bazı hâllerde seçimlik hakların kaybına yol açabilir.

Ayrıca: ayıp bildirimi

Kişinin, davranışlarının anlam ve sonuçlarını kavrayarak akla uygun biçimde hareket edebilme yeteneğidir. Fiil ehliyetinin temel koşuludur; bulunmaması işlemleri geçersiz kılabilir.

Ayrıca: temyiz kudreti, sezginlik

Bir eşya üzerinde doğrudan hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır. Mülkiyet en geniş kapsamlı ayni haktır.

Ayrıca: eşya üzerindeki hak

Şirkete nakit yerine mal, hak ya da alacak olarak konulan sermayedir. Değerinin bilirkişi raporuyla belirlenmesi ve kanunda sayılan koşulları taşıması aranır.

Ayrıca: nakdi olmayan sermaye

Boşanma yerine, eşlerin bir süre ayrı yaşamasına hükmedilmesidir. Süre sonunda ortak hayat kurulamazsa boşanma davası açılabilir.

Ayrıca: ayrılığa hükmedilmesi

Belirli orandaki pay sahiplerine tanınan koruyucu haklardır. Genel kurulu toplantıya çağırma ve özel denetçi isteme bu kapsamdadır.

Ayrıca: azlık hakları

Vekilin yetkisinin müvekkil tarafından sona erdirilmesidir. Avukatlık ilişkisinde azil, ücret ve dosyanın devri bakımından sonuçlar doğurur.

Ayrıca: vekilin görevden alınması

Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulması için açılan davadır. Ana ve çocuk tarafından açılabilir; süreler kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: soybağının tespiti

Ana taşınmazın, ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli bölümüdür. Daire, dükkân ve büro bu niteliktedir ve ayrı tapuya konu olur.

Ayrıca: daire, kat

Finansal tabloların, yetkili denetçilerce incelenerek görüş bildirilmesidir. Hangi şirketlerin kapsamda olduğu mevzuatla belirlenir.

Ayrıca: dış denetim

Bağışlayanın, kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığında bağışı geri almasıdır. Bağışlananın ağır suç işlemesi bu sebeplerdendir.

Ayrıca: hibeden rücu

İdarenin, kanunun öngördüğü koşullar gerçekleştiğinde takdir yetkisi olmaksızın işlem yapmak zorunda olmasıdır. Takdir yetkisinin karşıtıdır.

Ayrıca: bağlı yetki

Başka bir şirketin hâkimiyeti altındaki şirkettir. Topluluk içi işlemlerde kayba uğratılmaması için koruyucu hükümler öngörülmüştür.

Ayrıca: yavru şirket, iştirak

Yaralanma sonucu başkasının bakımına muhtaç kalan kişi için istenen tazminat kalemidir. Fiilen ödeme yapılmamış olsa da talep edilebilir.

Ayrıca: bakım gideri

Paranın bir hesaptan başka bir hesaba aktarılmasıdır. Yanlış hesaba yapılan havalede sebepsiz zenginleşme hükümleri gündeme gelebilir.

Ayrıca: havale, EFT

Bankanın, müşterisine ilişkin bilgileri açıklamama yükümlülüğüdür. İstisnaları kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır.

Ayrıca: müşteri sırrı

Başkasına ait kartın izinsiz kullanılması ya da sahte kart üretilmesidir. Yarar sağlanması hâlinde ayrı bir nitelikli hâl oluşur.

Ayrıca: kart dolandırıcılığı

Avukatların bağlı olduğu kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşudur. Levha kaydı, denetim ve disiplin işleri baro tarafından yürütülür.

Ayrıca: baro başkanlığı

Bir baroya kayıtlı avukatların yer aldığı resmî listedir. Levhaya yazılmadan avukatlık yapılamaz.

Ayrıca: levha kaydı

Basın mensuplarına verilen ve mesleki kimliği belgeleyen karttır. Verilmesi ve iptali idari işlem niteliğindedir.

Ayrıca: sarı basın kartı

Hakaretin, yayın organları aracılığıyla işlenmesidir. Alenen işlenmiş sayılır ve ceza artırılır.

Ayrıca: yayın yoluyla hakaret

Tacirin, ticari faaliyetinde ortalama bir iş insanından beklenen özeni göstermesi yükümlülüğüdür. Bilmemek mazeret sayılmaz ve sorumluluğu ağırlaştırır.

Ayrıca: basiret yükümlülüğü

Belirli dava ve işlerde uygulanan, yazılı usule göre daha kısa süreli ve az aşamalı yargılama biçimidir. Hangi işlerde uygulanacağı kanunda sayılmıştır.

Ayrıca: basit usul

Duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilen ceza usulüdür. İtiraz edilmesi hâlinde genel usulle duruşma açılır.

Ayrıca: dosya üzerinden yargılama

Dava sonucunda elde edilecek değer üzerinden oran belirlenerek kararlaştırılan ücrettir. Üst sınırı kanunla sınırlandırılmıştır.

Ayrıca: nispi ücret, başarı primi

Bir karara ya da işleme karşı gidilebilecek hukuki yoldur. Kararlarda hangi mercie ne kadar sürede başvurulabileceğinin gösterilmesi gerekir.

Ayrıca: kanun yolu, itiraz yolu

Bayinin, sağlayıcının ürünlerini kendi adına ve hesabına satmayı üstlendiği sözleşmedir. Acentelikten farkı, kendi hesabına çalışmasıdır.

Ayrıca: satıcılık sözleşmesi

Bedeli ödenmiş ya da hiç ödenmemiş bir senedin, borç devam ediyormuş gibi kullanılmasıdır. Senet iadesi alınmadığı durumlarda gündeme gelir.

Ayrıca: senedin kötüye kullanılması

Bir malın ya da hakkın değerinin mahkemece belirlenmesidir. Kamulaştırmada taşınmazın bedelinin saptanması bu yolla yapılır.

Ayrıca: değer belirlemesi

Davanın çözümünün, başka bir yargılamanın sonucuna bağlı olmasıdır. Mahkeme o sonucu bekleyebilir.

Ayrıca: ön sorun

Süresi ya da sona erme anı belli olan iş sözleşmesidir. Esaslı bir neden olmadıkça yapılamaz ve üst üste yinelenmesi sözleşmeyi belirsiz süreliye dönüştürebilir.

Ayrıca: süreli sözleşme

Alacağın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği hâllerde açılan davadır. Koşulları ve sonuçları usul kanununda düzenlenmiştir.

Ayrıca: miktarı belirsiz alacak

Sona erme anı belirlenmemiş iş sözleşmesidir. İş hukukunda asıl olan türdür ve iş güvencesi hükümleri kural olarak bu sözleşmelere uygulanır.

Ayrıca: süresiz sözleşme

Mahkûmiyetin sonucu olarak bazı hakların kullanılamamasıdır. Kamu görevi üstlenme ve velayet hakkı bu kapsamda olabilir.

Ayrıca: hak yoksunluğu

Ceza yargılamasında sanığın suçu işlemediğinin ya da eylemin suç oluşturmadığının anlaşılması hâlinde verilen karardır. Beraat kararı kesinleştiğinde sanık hakkındaki isnat ortadan kalkar.

Ayrıca: aklanma

Beraat, sanığın suçu işlemediğinin ya da suçun sabit olmadığının tespitidir. Düşme ise zamanaşımı ya da ölüm gibi sebeplerle davanın sona ermesidir ve suçsuzluk tespiti içermez.

Ayrıca: düşme kararı, beraat ayrımı

Bir kişinin iradesini ya da bilgisini açıklamasıdır. Yargılamada tarafların beyanları tutanağa geçirilir; vergi hukukunda ise mükellefin matrahını bildirmesini anlatır.

Ayrıca: açıklama, bildirim

Bir suçun, başka bir suçun unsuru ya da ağırlaştırıcı sebebi olarak düzenlenmesidir. Ayrıca ceza verilmez.

Ayrıca: mürekkep suç

Kişilerin, kamu kurumlarındaki bilgi ve belgelere erişme hakkıdır. Başvuru usulü ve istisnalar özel kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: bilgi edinme başvurusu

Bilirkişi raporuna ya da bilirkişinin kendisine karşı yapılan itirazdır. Ek rapor ya da yeni bilirkişi istenebilir.

Ayrıca: rapora itiraz

Uzmanlık gerektiren konularda bilirkişinin hazırladığı teknik değerlendirmedir. Hâkimi bağlamaz; taraflar rapora itiraz edebilir ve ek rapor ya da yeni bilirkişi istenebilir.

Ayrıca: uzman raporu

Bir bilişim sisteminin bütününe ya da bir kısmına hukuka aykırı olarak girilmesi veya orada kalınmasıdır. Verilerin elde edilmesi hâlinde ceza artar.

Ayrıca: yetkisiz erişim

Bilişim sistemlerine yönelik ya da bu sistemler aracılığıyla işlenen suçlardır. Sisteme girme, verileri bozma ve banka kartlarının kötüye kullanılması başlıca türlerdendir.

Ayrıca: siber suçlar

Temel hak ve özgürlüğü kamu gücü tarafından ihlal edilen kişinin Anayasa Mahkemesine yaptığı başvurudur. Olağan kanun yollarının tüketilmiş olması aranır.

Ayrıca: Anayasa Mahkemesine başvuru

Zorunlu sosyal güvenliğe ek olarak kurulan gönüllü birikim sistemidir. Devlet katkısı ve cayma hakkı özel mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: BES

Dönemsel olarak doğan ve ödenmediği için toplanan alacaktır. Kira ve nafaka alacakları bu niteliktedir ve zamanaşımı süreleri ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: müterakim alacak

Belirli eşikleri aşan birleşme ve devralmaların rekabet otoritesinden izin alması zorunluluğudur. İzinsiz gerçekleştirilen işlem geçersiz sayılabilir.

Ayrıca: rekabet kurulu izni

Birden çok kişinin, hangisinin önce öldüğü belirlenemeden ölmesi hâlinde aynı anda ölmüş sayılmasıdır. Mirasın geçişini doğrudan etkiler.

Ayrıca: aynı anda ölüm

Çoğunluk ortağın, azınlığı da payını satmaya zorlayabilmesidir. Yatırımcı çıkışını kolaylaştırmak için öngörülür.

Ayrıca: drag along, sürükleme hakkı

Çoğunluk payını satan ortakla birlikte azınlığın da aynı koşullarla satabilmesidir. Pay sahipleri sözleşmesinde kararlaştırılır.

Ayrıca: tag along

Velayetin boşanma sonrası her iki ebeveynde kalmasıdır. Çocuğun yararı gözetilerek karar verilir.

Ayrıca: ortak velayet

Borçlunun belirli bir tutarı belirli bir tarihte ödeme taahhüdünü içeren kıymetli evraktır. Senet olarak da anılır.

Ayrıca: emre yazılı senet

Kıymetli evrakın ödenmemesinin resmî biçimde tespit edilmesidir. Başvuru haklarının korunması için kanunda öngörülen sürede yapılması gerekir.

Ayrıca: protesto

Malvarlığının borçları karşılamaya yetmemesi durumudur. Mirasta terekenin borca batık olması, mirasçıları ret yoluna yöneltebilir.

Ayrıca: borçların aktifi aşması

Borçlunun, borcun bulunmadığını ya da ödendiğini ileri sürmesidir. Süresinde yapılırsa takip durur.

Ayrıca: esasa itiraz

Borcun, üçüncü bir kişi tarafından devralınmasıdır. Alacaklının onayıyla eski borçlu borçtan kurtulur.

Ayrıca: borcun nakli

Bir kişinin diğerine karşı bir şeyi vermek, yapmak ya da yapmamakla yükümlü olmasıdır. Borcun kaynağı sözleşme, haksız fiil ya da sebepsiz zenginleşme olabilir.

Ayrıca: yükümlülük, edim borcu

Belirli sürelerin primi sonradan ödenerek sigortalılık süresine eklenmesidir. Askerlik ve doğum süreleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ayrıca: hizmet borçlanması

Kişiler arasındaki borç ilişkilerini düzenleyen özel hukuk dalıdır. Sözleşmeler, haksız fiiller ve sebepsiz zenginleşme temel kaynaklarıdır.

Ayrıca: borçlar kanunu alanı

Borç ilişkisinde edimi yerine getirmekle yükümlü taraftır. Borcunu zamanında yerine getirmezse temerrüde düşer.

Ayrıca: yükümlü taraf

Haciz sonucu alacağın karşılanamayan kısmı için verilen belgedir. Yeni bir takibe gerek kalmadan haciz isteme imkânı sağlayabilir.

Ayrıca: kesin aciz belgesi

Evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir. Anlaşmalı ve çekişmeli olmak üzere iki temel yolu vardır.

Ayrıca: evliliğin sona ermesi

Evlilik birliğinin sona ermesinde tarafların payıdır. Nafaka ve tazminat taleplerini doğrudan etkiler.

Ayrıca: kusur değerlendirmesi

Boşanma nedeniyle mevcut ya da beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz eşin talebidir. Kusur dengesi belirleyicidir.

Ayrıca: boşanma tazminatı

Boşanmaya yol açan olaylar nedeniyle kişilik hakkı zedelenen eşin talebidir. Maddi tazminattan ayrı olarak istenebilir.

Ayrıca: manevi zarar (boşanma)

İşe iade davası süresince çalışılamayan dönem için ödenen ücrettir. İşe başlatılsın ya da başlatılmasın ödenir.

Ayrıca: boşta geçen süre alacağı

Kanun yolu incelemesinde, alt derece mahkemesinin kararının hukuka aykırı bulunarak kaldırılmasıdır. Dosya kural olarak yeniden karar verilmek üzere geri gönderilir.

Ayrıca: nakız kararı

İlk derece mahkemesi kararlarını istinaf yoluyla inceleyen mahkemedir. Hem maddi hem hukuki denetim yapar.

Ayrıca: istinaf mahkemesi

İdari yargıda istinaf incelemesi yapan mahkemedir. İdare ve vergi mahkemesi kararlarını hem maddi hem hukuki yönden denetler.

Ayrıca: idari istinaf

Sahibinin elinden iradesi dışında çıkmış ve bulunan eşyadır. Bulanın bildirim yükümlülüğü ve koşulları varsa ödül hakkı bulunur.

Ayrıca: kayıp eşya

Kamu mali yönetiminde, ödeneği olmayan bir harcama için istisnai olarak verilen ön ödemedir. Koşulları ve sınırları mali mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: istisnai avans

İki tarafın karşılıklı alacak ve borçlarını ayrı ayrı istemekten vazgeçip tek bir bakiyeye bağladığı hesap ilişkisidir. Yazılı sözleşme aranır.

Ayrıca: karşılıklı hesap

Hesaptaki hareketleri ve bakiyeyi gösteren dökümdür. İtiraz edilmeden geçen süre sonunda bakiyenin kabul edilmiş sayılabileceği hâller mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: hesap dökümü

Tüketicinin, belirli sözleşmelerde gerekçe göstermeden sözleşmeden dönebilmesidir. Süresi ve istisnaları tüketici mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: dönme hakkı

Sözleşmeden dönme hakkının karşılığı olarak kararlaştırılan tutardır. Pey akçesinden farklı olarak dönme bedelini oluşturur.

Ayrıca: dönme bedeli

Bir kişiyi, iradesine aykırı davranmaya zorlamak için güç kullanılmasıdır. Ceza hukukunda bazı suçların unsuru, borçlar hukukunda ise iradeyi sakatlayan sebeptir.

Ayrıca: zorlama, şiddet

Alacağın devlet gücü kullanılarak tahsil edilmesidir. Borçlunun rızası aranmaz; icra dairesi haciz ve satış yoluyla alacağı karşılar.

Ayrıca: zorla tahsil

Davacının, cevap dilekçesine karşı sunduğu ikinci dilekçedir. Yazılı yargılama usulünde dilekçeler teatisinin üçüncü aşamasıdır.

Ayrıca: replik

Davalının, dava dilekçesine karşı sunduğu yazılı savunmadır. Süresinde verilmemesi, davacının vakıalarının inkâr edilmiş sayılması sonucunu doğurur.

Ayrıca: savunma dilekçesi

Kişilik hakkı zedelenen kişinin, aynı yayın organında yanıt yayımlatma hakkıdır. Süreler ve usul basın mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: tekzip

Sözleşmeye aykırı davranılması hâlinde ödenmesi kararlaştırılan bedeldir. Aşırı olması hâlinde hâkim tarafından indirilebilir.

Ayrıca: ceza koşulu

Kişinin, işlediği fiilin hukuki anlamını kavrayarak davranışlarını yönlendirebilme yeteneğidir. Yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı bu ehliyeti kaldırabilir ya da azaltabilir.

Ayrıca: kusur yeteneği

Suç şüphesinin araştırılmasından hükmün kesinleşmesine kadar yürüyen yargılama faaliyetidir. Soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki evreden oluşur.

Ayrıca: ceza yargılaması

Bir kişinin vücut dokunulmazlığının cinsel davranışlarla ihlal edilmesidir. Nitelikli hâlleri ve şikâyete bağlılığı kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: cinsel dokunulmazlığa karşı suç

Bir kişinin cinsel amaçlı davranışlarla rahatsız edilmesidir. Bedensel temas içermemesiyle diğer cinsel suçlardan ayrılır ve temel hâli şikâyete bağlıdır.

Ayrıca: taciz

Tapu kütüğünde kayıtlı taşınmazın niteliğinin değiştirilerek yeniden tescil edilmesidir. Arsa üzerine bina yapıldığında niteliğin güncellenmesi bu yolla olur.

Ayrıca: nitelik değişikliği

Zorunlu müdafilik kapsamında barodan avukat atanmasıdır. Ücreti devlet tarafından tarifeye göre ödenir.

Ayrıca: zorunlu müdafi görevlendirmesi

Uluslararası karayolu eşya taşımacılığını düzenleyen sözleşmedir. Taşıyıcının sorumluluğu ve sınırları bu metinde belirlenmiştir.

Ayrıca: uluslararası taşıma sözleşmesi

Kıymetli evrakın arkasına yazılan beyanla başkasına devredilmesidir. Beyaz ciro ve tam ciro biçimleri bulunur.

Ayrıca: devir beyanı

Belirli bir yere ait nitelik taşıyan ürünleri gösteren işarettir. Menşe adı ve mahreç işareti olmak üzere iki türü vardır.

Ayrıca: menşe adı, mahreç işareti

Suç şüphesini araştıran, soruşturmayı yürüten ve kamu davasını açan yargı görevlisidir. Hem şüphelinin lehine hem aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür.

Ayrıca: savcı

Alacaklının, borçlunun belirli mallarına yönelerek alacağını tahsil etmesidir. Genel icra takibi bu niteliktedir.

Ayrıca: ferdi icra

İşçinin, işverenin ihtiyaç duyduğu anda iş görmeyi üstlendiği kısmi süreli çalışmadır. Çağrı süresi ve asgari çalışma süresi kararlaştırılmalıdır.

Ayrıca: çağrı usulü çalışma

Yönetim kontrolünü ele geçiren kişinin, diğer pay sahiplerine satın alma teklifinde bulunma yükümlülüğüdür. Azınlıktaki yatırımcıyı korumayı amaçlar.

Ayrıca: zorunlu pay alım teklifi

Ciddi ve yakın tehlike bulunması hâlinde işçinin çalışmayı reddedebilmesidir. Bu süre boyunca ücret hakkı korunur.

Ayrıca: iş yapmaktan kaçınma

İşverenin, iş şartlarında işçi aleyhine önemli değişiklik yapmasıdır. Yazılı bildirim ve işçinin kabulü aranır; kabul edilmezse değişiklik uygulanamaz.

Ayrıca: iş şartlarının değiştirilmesi

İşçinin çalıştığı sürenin kanunla belirlenen ölçüsüdür. Haftalık üst sınır ve günlük dağılım kanunda düzenlenmiştir; aşılması fazla çalışma hükümlerini devreye sokar.

Ayrıca: mesai süresi

Geminin tamamının ya da bir bölümünün taşıma için tahsis edildiği sözleşmedir. Zaman ve sefer çarteri başlıca türlerdir.

Ayrıca: gemi kiralama

Kanunda belirlenen şekil şartlarını taşıyan ve görüldüğünde ödenmesi gereken kıymetli evraktır. Şekil şartlarından birinin eksikliği çek niteliğini ortadan kaldırabilir.

Ayrıca: kıymetli evrak

Eşlerin boşanma ya da sonuçları konusunda anlaşamaması hâlinde görülen boşanma davasıdır. Anlaşmalı boşanmadan farklı olarak deliller toplanır ve kusur değerlendirmesi yapılır.

Ayrıca: çekişmeli dava

Taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadan, hukuki durumun tespiti ya da bir iznin verilmesi için yürütülen yargı faaliyetidir. Vesayet ve mirasçılık belgesi işleri bu kapsamdadır.

Ayrıca: nizasız kaza

Yapının, parsel sınırlarına bırakması gereken en az uzaklıktır. İmar planında ve yönetmelikte belirlenir; aykırılık ruhsata aykırı yapı sonucunu doğurur.

Ayrıca: yapı yaklaşma mesafesi

Karşılıksız çek nedeniyle bankanın çek defteri verme yükümlülüğünün sona ermesidir. Çek düzenleme ve hesap açma yasağından ayrı bir sonuçtur.

Ayrıca: çek defteri iptali

Karşılıksız çek keşide edilmesi hâlinde uygulanabilen, çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağıdır. Koşulları ve kaldırılması özel kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: çek düzenleme yasağı

Atık ya da artıkların çevreye zarar verecek biçimde bırakılmasıdır. Toprağa, suya ve havaya verilen zarar bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: çevre kirletme suçu

Bir projenin çevreye olası etkilerinin önceden incelenmesi sürecidir. Olumlu karar alınmadan yatırıma başlanamaz.

Ayrıca: ÇED

Aynı gelir ya da servetin birden fazla devlette vergilendirilmesidir. Önlenmesi için devletler arasında ikili anlaşmalar yapılır.

Ayrıca: mükerrer vergilendirme

Velayet ya da kişisel ilişki hakkı bulunan kişiden çocuğun kaçırılmasıdır. Boşanma sonrası uyuşmazlıklarda gündeme gelebilir.

Ayrıca: çocuk kaçırma

Çocuğa ilişkin tüm kararlarda öncelikle gözetilmesi gereken ilkedir. Velayet, kişisel ilişki ve koruma tedbirlerinde temel ölçüttür.

Ayrıca: çocuğun yüksek yararı

Suça sürüklenen çocuklara ilişkin davalara bakan mahkemedir. Çocuğun korunması ve eğitimi gözetilerek özel usul kuralları uygulanır.

Ayrıca: çocuk yargılaması

Velayet ya da kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi sürecidir. Bu işlemler artık icra daireleri yerine adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerince yürütülür.

Ayrıca: teslim ve iade

Kanunda sayılan kâğıt ve sözleşmelerin düzenlenmesi üzerinden alınan vergidir. Sözleşmenin birden çok nüshası ayrı ayrı vergiye tabi olabilir.

Ayrıca: kâğıt vergisi

Bir hakkın korunması ya da elde edilmesi için mahkemeye başvurulmasıyla açılan yargılama sürecidir. Dava açan tarafa davacı, aleyhine açılan tarafa davalı denir.

Ayrıca: yargılama, hukuk davası

Davacının, talep sonucundan tamamen vazgeçmesidir. Kesin hüküm sonucu doğurduğu için aynı talep yeniden dava konusu yapılamaz.

Ayrıca: talepten vazgeçme

Aralarında bağlantı bulunan davaların birlikte görülmesidir. Çelişkili karar riskini azaltmayı amaçlar.

Ayrıca: dava birleştirme

İşlemden kaldırılan dosyanın süresinde yenilenmemesi hâlinde davanın hiç açılmamış kabul edilmesidir. Zamanaşımı kesilmesi de ortadan kalkar.

Ayrıca: açılmamış sayılma

Birlikte açılmış taleplerin ayrı ayrı görülmesine karar verilmesidir. Yargılamanın düzenli yürümesi için uygulanır.

Ayrıca: tefrik kararı

Taraflardan birinin, davayı kaybetmesi hâlinde başvurabileceği üçüncü kişiye durumu bildirmesidir. İhbar edilen kişi davaya katılabilir.

Ayrıca: üçüncü kişiye bildirim

Avukatın, müvekkili adına yargılama işlemlerini yapma yetkisidir. Bazı işlemler için vekâletnamede özel yetki bulunması aranır.

Ayrıca: vekâlet yetkisi

Dava konusunun parayla ölçülebilen değeridir. Görevli mahkemenin ve harcın belirlenmesinde esas alınır.

Ayrıca: müddeabih

Dava dilekçesinde bulunması gereken zorunlu bilgilerdir. Taraflar, talep sonucu ve vakıalar eksikse dilekçe reddedilebilir.

Ayrıca: dilekçe şartları

Kişinin, davada kendi başına usul işlemi yapabilme yeteneğidir. Fiil ehliyetine bağlıdır; bulunmayanlar yasal temsilcisiyle temsil edilir.

Ayrıca: usul ehliyeti

Yargılama sırasında dava konusu şeyin üçüncü kişiye geçirilmesidir. Davanın yürüyüşü ve hükmün etkisi kanunda özel olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca: müddeabihin devri

Davanın esastan incelenebilmesi için bulunması gereken koşullardır. Eksikliği hâlinde dava usulden reddedilir; hâkim bu şartları yargılamanın her aşamasında gözetir.

Ayrıca: usul şartı

Dava konusu hak üzerinde tasarruf edebilme ve davayı yürütme yetkisidir. Yokluğunda dava usulden reddedilebilir.

Ayrıca: takip yetkisi

Borçlunun, borcu kabul etmekle birlikte özel bir sebebe dayanarak ifadan kaçınmasıdır. İtirazdan farklı olarak hâkim tarafından resen gözetilmez, ileri sürülmesi gerekir.

Ayrıca: savunma sebebi

Tacirlerin, ticari işlemlerini usulüne uygun kayıt altına alma yükümlülüğüdür. Defterler, lehe ve aleyhe delil olarak kullanılabilir.

Ayrıca: ticari defterler

Bir eşin, diğerinin malının edinilmesine ya da değerinin artmasına yaptığı katkının karşılığıdır. Katkının parasal değeri ve malın tasfiye anındaki değeri birlikte gözetilir.

Ayrıca: katkı karşılığı

Bir iddianın doğruluğunu ortaya koymak için mahkemeye sunulan her türlü kanıttır. Senet, tanık, bilirkişi raporu ve keşif başlıca delil türlerindendir.

Ayrıca: kanıt, ispat aracı

Uzun süre gizli kalmış ve sahibi belirlenemeyen değerli eşyadır. Mülkiyeti ve bulana ödeme konusu kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: gömü

Hâkimin, toplanan delillerden hangisine ne ölçüde itibar edeceğini belirlemesidir. Kanunda aksi öngörülmedikçe hâkim delilleri serbestçe değerlendirir.

Ayrıca: serbest delil takdiri

Bir iddiayı tam olarak ispata yetmeyen ancak onu muhtemel gösteren yazılı belgedir. Senetle ispat zorunluluğunun aşılmasına imkân verebilir.

Ayrıca: yazılı delil başlangıcı

Kaybolma tehlikesi bulunan delilin, dava açılmadan önce ya da yargılama sırasında saptanmasıdır. Hak kaybını önlemeye yöneliktir.

Ayrıca: ihtiyati delil tespiti

İş sözleşmesinin başında kararlaştırılan ve tarafların bildirimsiz fesih yapabildiği süredir. Üst sınırı kanunda belirlenmiştir.

Ayrıca: deneme kaydı

Hükümlünün, toplum içinde denetim ve yükümlülükler altında tutulmasıdır. Cezanın infaz biçimlerinden olup koşulları infaz mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: toplum içinde infaz

Haftalık çalışma süresinin, belirli bir dönem ortalaması içinde dengelenmesidir. Yoğun çalışılan haftalar, az çalışılanlarla denkleştirilir.

Ayrıca: yoğunlaştırılmış çalışma

Miras bırakanın sağlığında mirasçılara yaptığı kazandırmaların, paylaşmada hesaba katılmasıdır. Mirasçılar arasında eşitliği sağlamayı amaçlar.

Ayrıca: iade yükümlülüğü

Kazanç paylaşma dışında ortak amaç için kurulan kişi topluluğudur. Tüzel kişiliği kuruluş bildiriminin verilmesiyle kazanır.

Ayrıca: cemiyet

Ölen kişinin desteğinden yoksun kalanların talep edebileceği tazminattır. Fiilen destek olunması yeterlidir; akrabalık zorunlu değildir.

Ayrıca: destek tazminatı

Bir malın ya da görevin usulüne uygun biçimde başkasına geçirilmesidir. Tutanağa bağlanması, sonradan doğacak uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlar.

Ayrıca: teslim tutanağı

Bir konutun, maliklerinden her birine yılın belirli dönemlerinde kullanma hakkı veren irtifak hakkıdır. Paylı mülkiyete bağlı olarak kurulur.

Ayrıca: dönemsel kullanım hakkı

Bir konaklama tesisinden belirli dönemlerde yararlanma hakkı veren sözleşmedir. Devre mülkten farkı, ayni hak değil kişisel hak sağlamasıdır; tüketici mevzuatına tabidir.

Ayrıca: tatil hakkı sözleşmesi

Kişinin ölümünden sonra, dijital hesap ve varlıklarının akıbetine ilişkin sorunlar bütünüdür. Platform koşulları ile miras hukuku arasında tartışma doğurur.

Ayrıca: dijital varlıkların mirası

Kişilerin, kendileriyle ya da kamuyla ilgili istek ve şikâyetlerini yetkili makamlara iletme hakkıdır. Anayasal bir haktır ve cevaplanması gerekir.

Ayrıca: başvuru hakkı

Kamu görevlilerine, görev ve yükümlülüklerine aykırı davranışları nedeniyle verilen yaptırımdır. Savunma hakkı tanınması zorunludur.

Ayrıca: disiplin yaptırımı

Meslek kurallarına aykırılık iddiası üzerine baro tarafından yürütülen incelemedir. Verilen kararlara karşı itiraz yolu açıktır.

Ayrıca: baro disiplin işlemi

Hükmü verecek hâkimin delilleri bizzat incelemesi ve tanıkları kendisinin dinlemesi ilkesidir. Ceza yargılamasında özellikle önem taşır.

Ayrıca: vasıtasızlık ilkesi

Haksız fiilin ya da sözleşmeye aykırılığın doğrudan sonucu olan zarardır. Tazminat talebinin asıl konusunu oluşturur.

Ayrıca: asıl zarar

Haksız fiilin doğrudan değil, sonuçları üzerinden ortaya çıkan zararıdır. Tazmini, nedensellik bağının kurulabilmesine bağlıdır.

Ayrıca: yansıma zarar

Borç ilişkisinde borçlunun yerine getirmekle yükümlü olduğu davranıştır. Verme, yapma ya da yapmama biçiminde olabilir.

Ayrıca: ifa konusu

Performans artırmak amacıyla yasaklı madde ya da yöntem kullanılmasıdır. Disiplin yaptırımı ve müsabakadan men sonucu doğurabilir.

Ayrıca: yasaklı madde kullanımı

Henüz karara bağlanmamış, görülmekte olan davayı anlatır. Aynı konuda ikinci bir dava açılması derdestlik itirazına yol açar.

Ayrıca: görülmekte olan

Mahkemeye ya da bir kuruma yazılı olarak sunulan taleptir. Dava dilekçesi davanın açılmasını sağlayan temel belgedir ve içeriği kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: başvuru yazısı

Gemisini deniz ticaretinde kullanan gemi sahibidir. Kaptan ve gemi adamlarının kusurundan sorumlu tutulabilir.

Ayrıca: gemi işleteni

Birden çok kişinin paylı mülkiyetindeki gemiyi, ortak hesaplarına deniz ticaretinde kullanmak üzere kurduğu birliktir. Deniz ticareti hukukuna özgü bir yapıdır.

Ayrıca: gemi ortaklığı

Tarafların duruşmaya gelmemesi ya da gerekli işlemi yapmaması hâlinde dosyanın bekletilmesidir. Süresinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.

Ayrıca: işlemden kaldırma

Tarafların ve varsa tanıkların hâkim önünde dinlendiği yargılama oturumudur. Kural olarak aleni yapılır, kanunda sayılan hâllerde kapalı yürütülür.

Ayrıca: yargılama oturumu

Kovuşturma aşamasında duruşmaya katılan ve iddia makamını temsil eden savcıdır. Esas hakkında mütalaa sunar.

Ayrıca: iddia makamı

Hakların kullanılmasında ve borçların yerine getirilmesinde dürüst davranma yükümlülüğüdür. Hakkın kötüye kullanılması hukuk düzenince korunmaz.

Ayrıca: objektif iyiniyet

Hak kullanımı ya da borç ifasında dürüst davranma ölçüsünün aşılmasıdır. Hakkın kötüye kullanılması bunun en belirgin görünümüdür.

Ayrıca: objektif iyiniyet ihlali

Herkesin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde, makul sürede ve hakkaniyete uygun biçimde yargılanma hakkıdır. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama bu hakkın unsurlarındandır.

Ayrıca: adil yargılanma hakkı

Davanın, esası incelenmeden sona ermesine ilişkin karardır. Zamanaşımı, ölüm ya da af gibi sebeplerle verilir ve suçsuzluk tespiti içermez.

Ayrıca: davanın düşmesi

Vergi hatasının giderilmesi için idareye yapılan başvurudur. Reddi hâlinde şikâyet yoluyla üst makama gidilebilir.

Ayrıca: hata düzeltme başvurusu

İmar uygulamasında, yol ve yeşil alan gibi ortak kullanım yerleri için taşınmazdan yapılan kesintidir. Karşılığında bedel ödenmez ve üst sınırı mevzuatta belirlenmiştir.

Ayrıca: DOP

Davalının bir şey vermeye, yapmaya ya da yapmamaya mahkûm edilmesinin istendiği davadır. Tespit ve inşai davalardan bu yönüyle ayrılır.

Ayrıca: ifa davası

Kamu ihalesi sonucu yapılan sözleşmenin yerine getirilmesinde hileli davranışlarda bulunulmasıdır. İhaleye fesattan farkı, sözleşme aşamasında işlenmesidir.

Ayrıca: ifada fesat

Evlilik süresince karşılığı verilerek elde edilen malvarlığıdır. Çalışma karşılığı edinilenler ve kişisel malların gelirleri bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: paylaşıma tabi mal

Hangi eşe ait olduğu ispatlanamayan malın, eşlerin paylı mülkiyetinde sayılmasıdır. Tasfiyede ispat yükünü belirler.

Ayrıca: malın aidiyeti karinesi

Yasal mal rejimidir ve eşlerin evlilik süresince edindiği malların tasfiyede paylaşılmasını öngörür. Aksi kararlaştırılmadıkça kendiliğinden uygulanır.

Ayrıca: yasal mal rejimi

Dava edilemeyen ancak ifa edilince geri istenemeyen borçtur. Zamanaşımına uğramış borç ve kumar borcu örnek verilebilir.

Ayrıca: tabii borç

Sigorta bedelinin, sigortalanan değerin altında belirlenmesidir. Hasar hâlinde tazminat oranlı olarak ödenir.

Ayrıca: düşük bedelli sigorta

Kısmi dava açıldıktan sonra kalan alacak için açılan davadır. Zamanaşımı bakımından ilk davanın kesme etkisi tartışma konusudur.

Ayrıca: bakiye alacak davası

Mülkiyet hakkına yapılan haksız müdahalenin durdurulması için açılan davadır. Taşınmazlarda komşuluk uyuşmazlıklarında sıkça başvurulur.

Ayrıca: müdahalenin meni

Elektronik ortamdaki veriyi imzalayan kişiyle ilişkilendirmeye yarayan veridir. Güvenli elektronik imza, kanunda öngörülen koşullarla el yazısıyla atılan imzanın hukuki sonucunu doğurur.

Ayrıca: e-imza

Kabul edilen fon karşılığında ihraç edilen ve ödeme aracı olarak kullanılan elektronik değerdir. İhraç yetkisi lisansa bağlıdır.

Ayrıca: e-para

Tebligatın, güvenli elektronik adrese yapılmasıdır. Kapsamdaki kişiler için zorunludur ve belirli sürenin sonunda yapılmış sayılır.

Ayrıca: e-tebligat

Mal ve hizmetlerin elektronik ortamda pazarlanması ve satılmasıdır. Ticari elektronik ileti gönderimi için önceden onay alınması gerekir.

Ayrıca: e-ticaret

Miras bırakanın tamamını kendi el yazısıyla yazıp tarih attığı ve imzaladığı vasiyetnamedir. Şekil koşullarından birinin eksikliği geçersizlik sebebidir.

Ayrıca: el yazısıyla vasiyet

Eşyayı, malikin rızasıyla elinde bulunduran kişidir. Bu kişiden iyiniyetle eşya edinen üçüncü kişi, kural olarak korunur.

Ayrıca: güvenilen zilyet

Bina ve arazi üzerinden, malikten alınan vergidir. Beyan ve ödeme belediyeye yapılır ve taşınmazın devrinde borç durumu aranır.

Ayrıca: bina ve arazi vergisi

Tarafların sözleşmeyle aksini kararlaştıramayacağı kanun hükmüdür. Aykırılık hâlinde sözleşme hükmü geçersiz sayılabilir.

Ayrıca: buyurucu kural

Benzer bir uyuşmazlıkta daha önce verilmiş ve yol gösterici nitelikte görülen karardır. Kural olarak bağlayıcı değildir; içtihadı birleştirme kararları bu bakımdan ayrılır.

Ayrıca: yargı kararı örneği

Binanın enerji performansını gösteren belgedir. Satış ve kiralama işlemlerinde ibrazı aranabilir.

Ayrıca: EKB

Elektrik ve doğal gaz piyasasında faaliyet için alınan izindir. Üretim, dağıtım ve tedarik gibi türleri bulunur.

Ayrıca: piyasa lisansı

Hukuka aykırı içeriğe ulaşımın teknik olarak kapatılmasıdır. Hâkim ya da kanunda sayılan hâllerde idari kararla uygulanabilir.

Ayrıca: erişim engeli

Kredinin vadesinden önce kapatılması hâlinde faizden yapılan indirimdir. Tüketici kredilerinde talep üzerine uygulanması zorunludur.

Ayrıca: erken kapama indirimi

Talebin haksız bulunması nedeniyle verilen ret kararıdır. Kesinleştiğinde kesin hüküm oluşturur.

Ayrıca: esas yönünden ret

Savcının, kovuşturma sonunda esas hakkındaki görüşünü mahkemeye bildirmesidir. Sanığa bu görüşe karşı savunma yapma imkânı tanınır.

Ayrıca: savcılık mütalaası, esas hakkındaki görüş

Şirketin kuruluşunu, organlarını ve işleyişini düzenleyen temel belgedir. Değiştirilmesi genel kurul kararına ve tescile bağlıdır.

Ayrıca: ana sözleşme, şirket sözleşmesi

Yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin ise bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. İnşaat ve yapım işleri bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: istisna akdi

Elde olmayan sebeplerle süre kaçırıldığında, işlemi yapma imkânının yeniden tanınmasıdır. Koşulları ve başvuru süresi kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: eski hâle iade

Evli kişinin kefil olabilmesi için eşinin yazılı onayının aranmasıdır. Rıza alınmaması kefaleti geçersiz kılar.

Ayrıca: kefalette eş onayı

İşverenin, işçiler arasında haklı sebep olmadan ayrım yapmaması yükümlülüğüdür. İhlali hâlinde ayrımcılık tazminatı gündeme gelebilir.

Ayrıca: ayrım yapmama borcu

Failin, suç tamamlandıktan sonra zararı gidermesi ya da soruşturmaya katkı sunmasıdır. Kanunda öngörülen suçlarda cezada indirim sağlar.

Ayrıca: faal nedamet

Aralarında doğal soybağı bulunmayan kişiler arasında mahkeme kararıyla soybağı kurulmasıdır. Koşulları kanunda ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

Ayrıca: evlatlık ilişkisi

Evlenebilmek için aranan yaş ve ayırt etme gücü koşullarıdır. Belirli yaş aralığında yasal temsilcinin izni ya da olağanüstü hâllerde mahkeme kararı gerekir.

Ayrıca: evlenme yeterliliği

Belirli kişiler arasında evlenmeyi yasaklayan hâllerdir. Hısımlık, mevcut evlilik ve bazı sağlık durumları kanunda engel olarak sayılmıştır.

Ayrıca: evlenme yasağı

Ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek derecede güçleşmesidir. Genel boşanma sebebi olup kusur değerlendirmesi somut olaya göre yapılır.

Ayrıca: şiddetli geçimsizlik

Evlilik birliği dışında doğan çocuktur. Ana ile soybağı doğumla, baba ile tanıma ya da babalık hükmüyle kurulur.

Ayrıca: nesebi sahih olmayan çocuk

E-fatura kullanıcısı olmayanlara elektronik ortamda düzenlenen faturadır. Alıcıya kâğıt ya da elektronik olarak iletilebilir.

Ayrıca: e-arşiv

Elektronik ortamda düzenlenen ve saklanan faturadır. Kapsamdaki mükellefler için kullanımı zorunludur; kâğıt fatura hüküm doğurmayabilir.

Ayrıca: elektronik fatura

Piyasa koşullarına göre aşırı yüksek olan bedeldir. Sözleşmede aşırı yararlanma ya da tüketici mevzuatında denetime konu olabilir.

Ayrıca: aşırı bedel

Paranın kullanımının ya da geç ödenmesinin karşılığı olarak istenen bedeldir. Akdi faiz sözleşmeyle, temerrüt faizi ise borcun geç ödenmesi nedeniyle doğar.

Ayrıca: akdi faiz, temerrüt faizi

Kanunda belirlenen haftalık çalışma süresinin aşılmasıdır. Karşılığında zamlı ücret ya da serbest zaman verilir; oranlar kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: fazla mesai

Kaza sonucu ölüm ya da sakatlık hâlinde ödeme öngören sigortadır. Sağlık sigortasından farkı, yalnız kaza riskini kapsamasıdır.

Ayrıca: kaza sigortası

Üçüncü kişinin, taraflardan birini desteklemek amacıyla davaya katılmasıdır. Kendi adına talepte bulunmaz; desteklediği tarafın kazanmasında hukuki yararı vardır.

Ayrıca: yardımcı müdahale

Eşyayı, sınırlı bir hakka dayanarak elinde bulunduran kişidir. Kiracı ve intifa hakkı sahibi bu niteliktedir.

Ayrıca: bağımlı zilyet

İş sözleşmesi feshedilirken uyulması gereken önel süresidir. Süreler çalışma süresine göre kanunda belirlenmiştir; uyulmazsa ihbar tazminatı doğar.

Ayrıca: bildirim süresi, önel

Sürekli bir sözleşme ilişkisini sona erdirme iradesinin karşı tarafa ulaştırılmasıdır. İş hukukunda yazılı olması ve sebebin açıkça gösterilmesi aranır.

Ayrıca: ihbar, bildirimli fesih

Kişinin kendi işlemleriyle hak kazanabilme ve borç altına girebilme yeteneğidir. Ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama koşullarını gerektirir.

Ayrıca: medeni hakları kullanma ehliyeti

İnsan zihninin ürünleri üzerindeki haklardır. Marka, patent, tasarım ve telif hakkı bu başlık altında toplanır.

Ayrıca: zihinsel mülkiyet

Tek bir fiille birden çok farklı suçun oluşmasıdır. En ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.

Ayrıca: tek fiille çok suç

Marka, patent, tasarım ve telif uyuşmazlıklarına bakan ihtisas mahkemesidir. Hukuk ve ceza olmak üzere ayrı ayrı kurulmuştur.

Ayrıca: FSHHM, ihtisas mahkemesi

Kiralayanın, kiracının seçtiği malı satın alarak kira karşılığında kullanımına bırakmasıdır. Sözleşme sonunda malın kiracıya geçmesi kararlaştırılabilir.

Ayrıca: leasing

İhraççının kısa vadeli borçlanma amacıyla çıkardığı araçtır. Tahvilden farkı, vadesinin kısa olmasıdır.

Ayrıca: kısa vadeli borçlanma aracı

Marka ve işletme sisteminin, bedel karşılığında kullandırıldığı sözleşmedir. Bağımsız işletmeler arasında kurulur ve sürekli ilişki doğurur.

Ayrıca: isim hakkı sözleşmesi

Bir taşınmazı hukuki dayanağı olmaksızın kullanan kişidir. Haksız kullanım karşılığında ecrimisil ödemekle yükümlü tutulabilir.

Ayrıca: haksız işgalci

Hukuk düzeninin kişiye tanıdığı ve korunmasını sağladığı yetkidir. Mutlak haklar herkese, nispi haklar belirli kişilere karşı ileri sürülebilir.

Ayrıca: hukuki yetki

Borcun, konusuna uygun biçimde yerine getirilmesidir. Usulüne uygun ifa borcu sona erdirir.

Ayrıca: yerine getirme, edimin ifası

İşçilerin, topluca işi bırakarak ya da yavaşlatarak iş yerindeki faaliyeti durdurmasıdır. Kanuni grev için usul ve koşullara uyulması gerekir; aksi hâlde kanun dışı grev söz konusu olur.

Ayrıca: iş bırakma

Bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında alınan parasal yükümlülüktür. Yargılamada başvurma, karar ve ilam harcı gibi türleri vardır.

Ayrıca: resim, kamu bedeli

Bir hukuki işlem yapılırken iradenin yanlış oluşmasına yol açan yanılmadır. Nitelikli olması hâlinde işlemin iptali istenebilir; hangi hâllerin nitelikli sayılacağı kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: yanılma, irade sakatlığı

Bir kişinin, karşı tarafı aldatarak sözleşme yapmaya yöneltmesidir. Aldatılan taraf sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürebilir.

Ayrıca: aldatma

Alacaklının, borçluyu borcundan kurtarmasıdır. Borcu sona erdiren sebeplerden olup iş hukukunda geçerlilik koşulları ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: borçtan kurtarma

Sözleşme yapma yönündeki bağlayıcı teklif beyanıdır. Kabul edildiğinde sözleşme kurulur; öneren, kanunda öngörülen süre boyunca önerisiyle bağlıdır.

Ayrıca: öneri, teklif

Bir alacağın ya da mahkeme kararının devlet gücü kullanılarak yerine getirilmesidir. İşlemler icra daireleri eliyle yürütülür ve icra mahkemesi denetimine tabidir.

Ayrıca: cebri icra, zorla yerine getirme

Mahkeme kararının, icraya konulabilecek nitelikteki örneğidir. İlamlı icra takibi bu belgeye dayanır.

Ayrıca: mahkeme kararı örneği

Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Bağımlılık unsuru, işçiyi bağımsız çalışanlardan ayıran temel ölçüttür.

Ayrıca: çalışan

Failin, suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesidir. Doğrudan ve olası kast olmak üzere ikiye ayrılır.

Ayrıca: bilerek ve isteyerek

Bir parselde yapılabilecek toplam inşaat alanının, parsel alanına oranıdır. İmar planında gösterilir ve yapılaşma hakkını belirler.

Ayrıca: KAKS, kat alanı kat sayısı

Faaliyeti sermayeden çok bedeni çalışmaya dayanan ve kazancı geçimini sağlayacak düzeyde olan kişidir. Tacir sayılmadığı için ticari hükümlerin bir bölümü uygulanmaz.

Ayrıca: küçük esnaf

Taşınmaz mülkiyetinin tapu sicilinde devredilmesidir. Satış vaadi sözleşmesinden farklıdır; ferağ ile mülkiyet fiilen geçer.

Ayrıca: tapuda devir

Sürekli bir sözleşme ilişkisinin ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir. Haklı nedenle veya süreli bildirimle yapılabilir.

Ayrıca: sona erdirme

Taraflar arasındaki edimler arasında aşırı oransızlık bulunması ve bunun zor durum, deneyimsizlik ya da düşüncesizlikten yararlanılarak sağlanmasıdır. Zarar görene sözleşmeyi iptal ya da denkleştirme isteme hakkı verir.

Ayrıca: aşırı yararlanma

Borçlunun malvarlığına, alacağın karşılanması amacıyla icra dairesince el konulmasıdır. Haczedilemeyen mal ve haklar kanunda sayılmıştır.

Ayrıca: el koyma

Tarafların, uyuşmazlıklarını çözmesi için seçtiği özel yargıçtır. Hakem kararı, kanunda sayılan hâllerde iptali istenebilecek biçimde bağlayıcıdır.

Ayrıca: tahkim yargıcı

Bir malın değerinde meydana gelen azalma ya da yok olmadır. Satışta hasarın hangi anda alıcıya geçeceği kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: zarar, eksilme

Davada karşı tarafı anlatır. Davanın doğru hasma yöneltilmesi, husumet ehliyeti bakımından önem taşır.

Ayrıca: karşı taraf

Tarafın, yargılama sırasında daha önce yaptığı usul işlemini kısmen ya da tamamen düzeltmesidir. Kural olarak tahkikat bitene kadar ve bir kez kullanılabilir.

Ayrıca: düzeltme

Borcunu ödeyemeyen ve kanunda sayılan kişilerin tüm malvarlığının tasfiye edilerek alacaklılara paylaştırılmasıdır. Yalnız iflasa tabi kişiler hakkında uygulanır.

Ayrıca: tasfiye

Tapuda tek parsel olarak kayıtlı taşınmazın birden çok parsele bölünmesidir. İmar mevzuatına uygunluk ve belediye onayı aranır.

Ayrıca: ayırma, bölme

Bir işin ya da malın, belirlenen usulle en uygun teklifi verene bırakılmasıdır. Kamu ihalelerinde usul ve itiraz yolları özel kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: eksiltme, artırma

Bir tarafın, aleyhine olan bir vakıayı doğru olarak kabul etmesidir. Mahkeme önünde yapılan ikrar kural olarak o vakıayı ispatlanmış sayar.

Ayrıca: kabul beyanı

Kesinleşmiş cezanın yerine getirilmesidir. Koşulları ve biçimi infaz mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: cezanın yerine getirilmesi

Davalının, davacının talebini haklı bularak kabul etmesidir. Feragat gibi kesin hüküm sonucu doğurur.

Ayrıca: davayı kabul

Yasama organınca, Anayasada öngörülen usulle çıkarılan genel ve sürekli hukuk kuralıdır. Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.

Ayrıca: yasa

Aracın kendisinde oluşan zararları karşılayan isteğe bağlı sigortadır. Zorunlu trafik sigortasından farkı, sigortalının kendi aracını güvenceye almasıdır.

Ayrıca: araç sigortası

Hâkimin uyuşmazlık konusu yeri ya da nesneyi yerinde inceleyerek gözlem yapmasıdır. Genellikle bilirkişi incelemesiyle birlikte yürütülür.

Ayrıca: yerinde inceleme

Hakkında kural bulunmayan bir olaya, benzer bir olaya ilişkin kuralın uygulanmasıdır. Ceza hukukunda suç ve ceza yaratacak biçimde kıyas yapılamaz.

Ayrıca: benzetme yoluyla uygulama

Bir kişiye, sistematik biçimde acı veren davranışlarda bulunulmasıdır. Süreklilik taşıması yönüyle kasten yaralamadan ayrılır.

Ayrıca: sistematik acı verme

Satılan mal ya da yapılan hizmet karşılığında düzenlenen ticari belgedir. Tacirler arasında süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriği kabul edilmiş sayılabilir.

Ayrıca: ticari belge

Yetkisiz yapılan bir işlemin sonradan onaylanmasıdır. Onay verilince işlem baştan itibaren geçerli hâle gelebilir.

Ayrıca: sonraki onay

Birden çok suçun ya da cezanın bir arada değerlendirilmesidir. Fikri içtima ve zincirleme suç gibi türleri kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: suçların birleşmesi

Bir kişiye, işlemediğini bilerek suç isnat edilmesidir. Hakaretten farkı, yetkili makamlara bildirim yapılması ya da suç isnadının kamuya duyurulmasıdır.

Ayrıca: asılsız suç isnadı

Bir alacağın güvence altına alınması amacıyla taşınmaz üzerinde kurulan sınırlı ayni haktır. Borç ödenmezse alacaklı taşınmazın satışını isteyebilir.

Ayrıca: taşınmaz rehni

Benzer üretim ya da hizmet faaliyetlerinin toplandığı alandır. Sendikal örgütlenme ve toplu sözleşme yetkisi bu ayrıma göre belirlenir.

Ayrıca: faaliyet kolu

Bilinen bir olgudan bilinmeyen bir olgunun varlığının çıkarılmasıdır. Aksi ispatlanabilen ve ispatlanamayan türleri vardır.

Ayrıca: varsayım

Rakip teşebbüslerin, fiyat belirleme ya da pazar paylaşma konusunda anlaşmasıdır. Rekabet hukukunun en ağır ihlal türlerinden sayılır.

Ayrıca: rekabeti sınırlayıcı anlaşma

Belirli bir işin görülmesi ya da malvarlığının yönetimi için mahkemece atanan kişidir. Vesayetten farklı olarak genellikle sınırlı bir görev üstlenir.

Ayrıca: kayyum

Kira sözleşmesinde kiralananı kullanan ve bedel ödeyen taraftır. Konut kiralarında kanunla özel olarak korunur.

Ayrıca: kira eden

Kişinin hak sahibi olabilmesi ve hukuki işlem yapabilmesidir. Hak ehliyeti ve fiil ehliyeti olmak üzere ikiye ayrılır.

Ayrıca: hukuki yeterlilik

Bir bağımsız bölümün kullanımını tamamlayan ve tapuda ona bağlı gösterilen yerdir. Kömürlük ve depo tipik örneklerdir; bağımsız bölümden ayrı devredilemez.

Ayrıca: müştemilat

Delil ya da müsadereye konu eşyanın geçici olarak muhafaza altına alınmasıdır. Kararı kural olarak hâkim verir.

Ayrıca: muhafaza altına alma

Davacının dava konusu talebinden tamamen vazgeçmesidir. Kesin hüküm sonucu doğurur, yani aynı talep için yeniden dava açılamaz.

Ayrıca: vazgeçme

Uzun süre kendisinden haber alınamayan kişinin, mahkeme kararıyla kayıp sayılmasıdır. Miras ve evlilik bakımından sonuç doğurur.

Ayrıca: kayıplık, gaiplik kararı

Satıcının, malın belirli bir süre boyunca ayıpsız kalacağını üstlenmesidir. Yasal ayıp sorumluluğundan ayrıdır ve onun yerine geçmez.

Ayrıca: garanti belgesi

Borç ilişkisinde edimi talep etme hakkına sahip taraftır. Borçlunun yerine getirmemesi hâlinde dava ve icra yoluna başvurabilir.

Ayrıca: hak sahibi

Vekilin yetkisinin sona erdirildiğini bildiren belgedir. Noterden düzenlenir ve ilgili mercilere bildirilmesi gerekir.

Ayrıca: azil belgesi

İdari yargıda son derece mahkemesidir. Aynı zamanda idari uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemesi olarak görev yaptığı hâller bulunur.

Ayrıca: idari yargı yüksek mahkemesi

Kiralanana dahil olarak teslim edilen ve sözleşme sonunda aynı durumda iade edilmesi beklenen eşyadır. Listesi sözleşmeye eklenerek uyuşmazlık önlenebilir.

Ayrıca: kiralanan eşya listesi

Kiracının yükümlülüklerini güvence altına almak için verdiği teminattır. Üst sınırı ve iadesi kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: güvence bedeli, teminat

Bir belgenin kenarına düşülen açıklama ya da şerhtir. Resmî yazışmalarda kısa bilgi notu anlamında kullanılır.

Ayrıca: kenar notu, şerh

Hükmedilen cezanın, kanunda belirlenen koşullarla infazının geri bırakılmasıdır. Denetim süresi içinde yükümlülüklere uyulması beklenir.

Ayrıca: cezanın ertelenmesi

Bankanın, belgelerin ibrazı karşılığında satıcıya ödeme yapmayı üstlendiği ödeme yöntemidir. Uluslararası ticarette güven sağlamak için kullanılır.

Ayrıca: belgeli ödeme

Bir malvarlığı değerinin karşılıksız devredildiği sözleşmedir. Taşınmaz bağışında resmî şekil aranır ve kanunda sayılan hâllerde geri alınabilir.

Ayrıca: hibe

Çözümü uzmanlık gerektiren konularda mahkemeye teknik görüş sunan kişidir. Bilirkişi raporu delil niteliğindedir ancak hâkimi bağlamaz.

Ayrıca: uzman görüşü

Bir taşınmazın haksız kullanımı karşılığında istenen bedeldir. Kira değildir; hukuka aykırı kullanımın karşılığı olarak talep edilir.

Ayrıca: haksız işgal tazminatı

Sigortalının, kanunda öngörülen yaş ve prim koşullarını sağlayarak aylık bağlanmasıdır. Koşullar sigortalılık başlangıcına göre değişiklik gösterir.

Ayrıca: yaşlılık aylığı

Alacakların, bir finans kuruluşuna devredilerek vadesinden önce tahsil edilmesidir. Rücu edilebilir ve edilemez türleri bulunur.

Ayrıca: alacak finansmanı

Aynı taraflar arasında, aynı konuda daha önce açılmış ve görülmekte olan dava bulunmasıdır. İkinci dava usulden reddedilir.

Ayrıca: aynı davanın tekrarı

Bir haktan vazgeçildiğini gösteren belgedir. Kapsamının açık yazılması, sonradan doğacak uyuşmazlığı önler.

Ayrıca: vazgeçme belgesi

Yerinden taşınamayan mallardır: arazi, bina ve bağımsız bölümler. Mülkiyetin devri kural olarak tapu siciline tescille gerçekleşir.

Ayrıca: taşınmaz

Tarafların, bağımsız bir arabulucu eşliğinde uyuşmazlığı anlaşmayla çözmeye çalıştığı yöntemdir. Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce başvurulması zorunludur.

Ayrıca: uzlaştırma, alternatif çözüm

Bir kuralın ya da kararın ilgilileri hukuken yükümlü kılmasıdır. İçtihadı birleştirme kararları benzer konularda bağlayıcı niteliktedir.

Ayrıca: hukuki bağlayıcılık

Kişinin hukuki işlem yapma yeteneğinden yoksun olmasıdır. Tam ehliyetsizlerin yaptığı işlemler kural olarak geçersizdir.

Ayrıca: fiil ehliyetinin yokluğu

Kat mülkiyetine konu taşınmazın bütünüdür. Bağımsız bölümler ve ortak yerler birlikte bu bütünü oluşturur.

Ayrıca: ana taşınmaz

Hileli davranışlarla bir kişinin aldatılarak, kendisinin ya da başkasının zararına yarar sağlanmasıdır. Bilişim sistemleri ya da banka araçları kullanılarak işlenmesi nitelikli hâl sayılır.

Ayrıca: hileli davranış, aldatma suçu

Uzun süre kendisinden haber alınamayan kişinin mahkemece kayıp sayılmasına ilişkin karardır. Mirasın açılması ve evliliğin sona ermesi bakımından sonuç doğurur.

Ayrıca: kayıplık kararı

Satıcının, malın belirli süre ayıpsız kalacağını üstlendiğini gösteren belgedir. Yasal ayıp sorumluluğunun yerine geçmez, ona eklenir.

Ayrıca: garanti kartı

Garanti verenin, bir sonucun gerçekleşmemesi hâlinde zararı üstlendiği sözleşmedir. Kefaletten farkı, asıl borca bağlı olmamasıdır.

Ayrıca: bağımsız garanti

Taşınmazın ileride satılacağına ilişkin, noterde düzenlenmesi gereken sözleşmedir. Mülkiyeti kendiliğinden geçirmez; tapuya şerh verilerek güçlendirilebilir.

Ayrıca: satış vaadi sözleşmesi

Taşınmaza ilişkin sözleşmelerin kurulmasına ücret karşılığı aracılık etmektir. Yetki belgesi ve ücret koşulları özel mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: emlakçılık, emlak komisyonculuğu

Kanunda belirlenen gece döneminde yapılan çalışmadır. Süre sınırı ve sağlık kontrolü yükümlülükleri bulunur.

Ayrıca: gece vardiyası

Elde olmayan sebeplerle süresinde itiraz edemeyen borçlunun sonradan yaptığı itirazdır. Mazeretin kabulü icra mahkemesince değerlendirilir.

Ayrıca: süresi geçmiş itiraz

İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesinin, işletme gerekleri ya da işçinin yetersizliği gibi sebeplerle feshedilmesidir. Haklı nedenden farklı olarak bildirim süresi uygulanır.

Ayrıca: bildirimli fesih

İstirahat raporu alan sigortalıya, çalışamadığı süre için ödenen tutardır. Hastalık, iş kazası ve analık hâllerinde farklı koşullara tabidir.

Ayrıca: rapor parası

Tamamlanan işin, eksiklikleri saptanarak teslim alınmasıdır. Teminat süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Ayrıca: geçici teslim

Varlığı tartışmalı olan ayni hakların korunması için tapu kütüğüne yapılan geçici kayıttır. Mahkeme kararıyla yapılır ve uyuşmazlık çözülene kadar koruma sağlar.

Ayrıca: geçici kayıt, şerh

Bir taşınmazdan, başka bir taşınmaza ulaşmak için geçme yetkisi veren irtifak hakkıdır. Genel yola bağlantısı olmayan taşınmazlar için zorunlu geçit istenebilir.

Ayrıca: mürur hakkı

Coğrafi sınırla bağlı olmaksızın, geleneksel üretim yöntemiyle öne çıkan ürün adıdır. Coğrafi işaretten bu yönüyle ayrılır.

Ayrıca: geleneksel ad tescili

Gerçek kişilerin bir takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar üzerinden alınan vergidir. Artan oranlı tarifeye tabidir ve gelir unsurları kanunda sayılmıştır.

Ayrıca: şahsi gelir vergisi

Sicile kayıtlı gemi üzerinde kurulan ve alacağı güvence altına alan ayni haktır. Gemi siciline tescille kurulur.

Ayrıca: gemi rehni

Bir tarafın önceden hazırlayıp çok sayıda sözleşmede kullanmak üzere sunduğu koşullardır. Karşı tarafın aleyhine dengesizlik yaratanları yazılmamış sayılabilir.

Ayrıca: tip sözleşme koşulları

Şirket ortaklarının karar aldığı organdır. Toplantı ve karar yeter sayıları kanunda ve esas sözleşmede düzenlenir.

Ayrıca: ortaklar kurulu

Kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı kararların iptali istemidir. Dava süresi ve açabilecekler kanunda belirlenmiştir.

Ayrıca: karar iptali davası

İnsan olan hukuk süjesidir. Kişilik sağ doğumla başlar ve ölümle sona erer.

Ayrıca: hakiki şahıs

Mahkemenin hükmünü hukuki ve maddi dayanaklarıyla birlikte açıkladığı karar metnidir. Kanun yollarına başvuru süreleri genellikle bu kararın tebliğiyle işlemeye başlar.

Ayrıca: kararın gerekçesi

Kanunların, yürürlüğe girmeden önceki olaylara uygulanmaması ilkesidir. Ceza hukukunda lehe hükümler istisnadır.

Ayrıca: makable şümul yasağı

Satıcının, sattığı taşınmazı belirli koşullarla geri alabilme hakkıdır. Tapuya şerh verilerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hâle gelir.

Ayrıca: vefa hakkı

Sanığın yokluğunda yapılan yargılamadır. Ceza muhakemesinde kural olarak sanığın hazır bulunması aranır; istisnaları kanunda sayılmıştır.

Ayrıca: yoklukta yargılama

Dava açılırken, yargılama işlemleri için yatırılan tutardır. Yatırılmaması ya da tamamlanmaması dava şartı eksikliği sonucunu doğurabilir.

Ayrıca: yargılama gideri avansı

Yetersiz kalan yargılama avansının süre verilerek tamamlattırılmasıdır. Tamamlanmazsa dava usulden reddedilebilir.

Ayrıca: avans tamamlama

Çıplak ücrete, düzenli olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunan tutardır. Kıdem tazminatı hesabında esas alınır.

Ayrıca: brüt giydirilmiş ücret

Örgütlü suçlarda, kimliği gizlenerek örgüt içine yerleştirilen görevlidir. Suç işleyemez ve faaliyeti kanunla sınırlandırılmıştır.

Ayrıca: gizli görevli

Failin, suçu tamamlamaktan kendi iradesiyle vazgeçmesi ya da neticenin gerçekleşmesini önlemesidir. Teşebbüsten farklı olarak yalnız tamamlanan kısımdan sorumluluk doğurur.

Ayrıca: kendiliğinden vazgeçme

Kamu görevlisinin, görevinin gereklerini yapmakta gecikmesi ya da ihmal etmesidir. Görevi kötüye kullanmanın ihmal biçimindeki görünümüdür.

Ayrıca: ihmal suretiyle görev suçu

Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı davranarak kişilerin mağduriyetine ya da kamu zararına yol açmasıdır. Zimmet ve rüşvet kapsamına girmeyen hâller için uygulanır.

Ayrıca: görevin kötüye kullanılması

Kamu görevlisine, görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir ya da tehdit uygulanmasıdır. Kolluk görevlilerine karşı sıkça gündeme gelir.

Ayrıca: mukavemet, direnme

Uyuşmazlığın türüne göre davaya bakmakla yetkili kılınan mahkemedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir ve taraflar anlaşarak değiştiremez.

Ayrıca: mahkeme görevi

Mahkemenin, davaya bakmakla görevli olmadığını belirterek verdiği karardır. Dosya, talep üzerine görevli mahkemeye gönderilir.

Ayrıca: görev yönünden ret

Yakalanan kişinin, soruşturma gereği kanunda belirlenen süreyle kolluk gözetiminde tutulmasıdır. Süreler ve koşulları kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: gözaltına alma

Alınan grev kararının uygulanıp uygulanmayacağının işçilere sorulmasıdır. Kanunda öngörülen sayıda işçinin talebiyle yapılır.

Ayrıca: grev referandumu

Eşyanın ülkeye girişinde ya da çıkışında alınan vergidir. Oranları ve istisnaları gümrük mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: ithalat vergisi

Bir yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak için verilen teminattır. İhalelerde geçici ve kesin teminat biçiminde karşımıza çıkar.

Ayrıca: teminat, kefalet bedeli

Sigortası bulunmayan ya da tespit edilemeyen araçların yol açtığı zararları karşılayan fondur. Başvuru koşulları mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: teminat hesabı

Kendisine teslim edilen malın, teslim amacı dışında kullanılması ya da devredilmesidir. Dolandırıcılıktan farkı, malın baştan rıza ile teslim edilmiş olmasıdır.

Ayrıca: emniyeti suistimal

Ceza yerine ya da cezaya ek olarak uygulanan, tehlikeliliği gidermeye yönelik yaptırımdır. Müsadere ve belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma bu türdendir.

Ayrıca: emniyet tedbiri

Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı biçimde öğrenilmesi ya da yayılmasıdır. Mesaj ve e-posta içeriklerinin izinsiz okunması bu kapsamdadır.

Ayrıca: iletişimin ihlali

Borçlunun ve ailesinin yaşamı için zorunlu olduğundan haczi yasaklanan eşyalardır. Kapsamı kanunda sayılmıştır.

Ayrıca: haciz yasağı

Başka bir alacaklının, mevcut hacze katılarak satış bedelinden pay almasıdır. Koşulları ve süresi kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: hacze katılma

İşçiye haftalık çalışma sonunda verilen kesintisiz dinlenme süresidir. Ücretli olup çalışılması hâlinde ek ödeme gerekir.

Ayrıca: haftalık izin

Bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyecek biçimde somut fiil isnat edilmesi ya da sövülmesidir. Temel hâli şikâyete bağlıdır; kamu görevlisine karşı işlenmesi ayrı düzenlenmiştir.

Ayrıca: sövme, onur kırma

Yapılan iş karşılığında yükleniciye ödenecek tutarı gösteren belgedir. Dönemsel olarak düzenlenir ve itiraz edilmeden imzalanması sonuç doğurabilir.

Ayrıca: hakediş raporu

Taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya teslim eden taraftır. Eşyanın niteliğini doğru bildirmekle yükümlüdür.

Ayrıca: yükleten

Taşınan eşyanın teslim edileceği kişidir. Teslim anında eşyayı inceleme ve kayıt düşme hakkı bulunur.

Ayrıca: alıcı (taşıma)

Somut olayın özelliklerine göre adil sonuca ulaşma ölçüsüdür. Kanun hâkime takdir yetkisi tanıdığı yerlerde bu ölçüt uygulanır.

Ayrıca: nasafet, adalet ölçüsü

Bir hakkın, dürüstlük kuralına aykırı biçimde kullanılmasıdır. Hukuk düzeni bu kullanımı korumaz.

Ayrıca: hakkın suistimali

Başkasına ait taşınmazın işgal edilmesi ya da sınırlarının değiştirilmesidir. Tarla ve arazi uyuşmazlıklarında sıkça gündeme gelir.

Ayrıca: taşınmaza tecavüz

Kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığında sözleşmenin bildirim süresi beklenmeden sona erdirilmesidir. Hem işçi hem işveren için ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Ayrıca: derhal fesih

Ortaklığın sürdürülmesinin çekilmez hâle gelmesi durumunda şirketin feshinin istenmesidir. Mahkeme fesih yerine başka çözümlere de hükmedebilir.

Ayrıca: şirketin feshi davası

Hukuka aykırı bir davranışla başkasına kusurlu olarak zarar verilmesidir. Zarar verenin tazminat yükümlülüğünü doğurur.

Ayrıca: hukuka aykırı eylem

Dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamalarla rakiplerin ya da müşterilerin zarara uğratılmasıdır. Tespit, önleme ve tazminat davalarına konu olabilir.

Ayrıca: rekabet ihlali

Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde dengesizlik yaratan koşuldur. Tüketiciyi bağlamaz.

Ayrıca: dengesiz sözleşme koşulu

Failin, haksız bir fiilin yarattığı öfke ya da elemin etkisiyle suç işlemesidir. Cezada indirim sebebi olarak uygulanabilir.

Ayrıca: tahrik indirimi

Haksız bir fiilin yarattığı öfke ya da elemin etkisiyle işlenen suçta uygulanan indirimdir. Tahrikin ağırlığına göre oran değişir.

Ayrıca: tahrik nedeniyle indirim

Tüketicinin ekonomik davranışını bozan aldatıcı ya da saldırgan uygulamadır. İdari para cezası ve durdurma yaptırımına bağlanmıştır.

Ayrıca: aldatıcı uygulama

Geçmesiyle hakkın kendiliğinden sona erdiği süredir. Zamanaşımından farklı olarak durmaz, kesilmez ve hâkim tarafından resen gözetilir.

Ayrıca: sükût-u hak süresi

Kişinin hak ve borçlara sahip olabilme yeteneğidir. Sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düşme anından başlar ve herkes için eşittir.

Ayrıca: medeni haklardan yararlanma ehliyeti

Tazminatı ödeyen sigortacının, sigortalının zarar verene karşı haklarına geçmesidir. Rücu hakkının temelini oluşturur.

Ayrıca: sigortacının halefiyeti

Payları borsada işlem gören ya da pay sahibi sayısı kanunda öngörülen sınırı aşan şirkettir. Kamuyu aydınlatma yükümlülüğü bulunur.

Ayrıca: borsa şirketi

Sermaye piyasası araçlarının, halka satılmak üzere sunulmasıdır. İzahname hazırlanması ve kurul onayı aranır.

Ayrıca: halka açılma

Kimin elinde bulunuyorsa ona hak sağlayan kıymetli evraktır. Devri teslimle gerçekleşir.

Ayrıca: taşıyana yazılı senet

Belirli süreyi aşmayan hapis cezasının infazının geri bırakılmasıdır. Denetim süresi içinde yükümlülüklere uyulması beklenir.

Ayrıca: cezanın ertelenmesi (hapis)

Alacaklının, zilyetliğindeki borçluya ait malı alacağı ödenene kadar geri vermeme yetkisidir. Koşulları kanunda sınırlı olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca: alıkoyma hakkı

Belirli kamu hizmetlerinden yararlanma karşılığında alınan mali yükümlülüklerdir. Tapu, yargı ve noter harçları başlıca türlerdir.

Ayrıca: kamu harçları

Kanunla belirli kişi ya da dava türlerinin harçtan bağışık tutulmasıdır. Adli yardımdan farkı, kanundan doğmasıdır.

Ayrıca: harç bağışıklığı

Kiracının, kiralanandan ürün ya da gelir elde etmesine izin veren kira türüdür. Tarla ve işletme kiraları bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: ürün kirası

Yapılan inşaattan elde edilen satış gelirinin paylaşıldığı sözleşmedir. Kat karşılığından farkı, pay edilenin bağımsız bölüm değil para olmasıdır.

Ayrıca: gelir paylaşımlı inşaat

Sağlık hizmetinden yararlanan kişiye tanınan haklardır. Bilgilendirilme, rıza, mahremiyet ve hizmeti reddetme bu kapsamdadır.

Ayrıca: hasta hakları yönetmeliği

Eşlerden birinin, diğerinin yaşamına son vermeye yönelmesidir. Özel ve mutlak boşanma sebeplerindendir.

Ayrıca: öldürmeye teşebbüs (boşanma)

Sigortalının ölümü ya da belirli süre yaşaması hâlinde ödeme öngören sigortadır. Lehtar poliçede gösterilir ve mirastan ayrı değerlendirilebilir.

Ayrıca: yaşam sigortası

Tarafların aynı anda bir arada bulunmadan kurduğu sözleşmedir. Kabulün ne zaman hüküm doğuracağı ve öneriyle bağlılık süresi kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: uzaktan kurulan sözleşme

Hekimin, tıp biliminin güncel gereklerine uygun davranma borcudur. Sonucu değil, gereken özenin gösterilmesini kapsar.

Ayrıca: tıbbi özen borcu

Hastanın, tedavisini yapacak hekimi belirleyebilmesidir. Hasta hakları kapsamında düzenlenmiş olup sınırları mevzuatta gösterilmiştir.

Ayrıca: tabip seçme

Şirket payı üzerinde, alacağı güvence altına almak için kurulan rehindir. Şirket türüne göre kurulma biçimi değişir.

Ayrıca: pay rehni

Farklı sosyal güvenlik statülerinde geçen sürelerin birleştirilmesidir. Emeklilik hesabında bütün hizmetin dikkate alınmasını sağlar.

Ayrıca: hizmetlerin birleştirilmesi

Kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi ya da kötü işlemesidir. Zararın idareye yükletilmesini sağlar ve kişisel kusurdan ayrılır.

Ayrıca: kamu hizmeti kusuru

Asıl faaliyeti başka şirketlere iştirak etmek olan şirkettir. Kendisi üretim ya da hizmet faaliyeti yürütmek zorunda değildir.

Ayrıca: iştirak şirketi, ana şirket

Başkasına ait taşınır malın, zilyedinin rızası olmadan ve yarar sağlamak amacıyla alınmasıdır. Gece işlenmesi ve bina içinde gerçekleşmesi gibi nitelikli hâlleri kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: sirkat, mal alma

Sigortalı çalışmanın kuruma bildirilmediği hâllerde, çalışmanın varlığının tespiti için açılan davadır. Emeklilik hesabını doğrudan etkilediği için önem taşır.

Ayrıca: sigortalılığın tespiti

Yatırım ya da devralma öncesinde, hedefin hukuki durumunun ayrıntılı incelenmesidir. Risklerin fiyata ve sözleşmeye yansıtılmasını sağlar.

Ayrıca: due diligence

Bir hukuki sorun hakkında, uzman tarafından hazırlanan yazılı görüştür. Mahkemeyi bağlamaz ancak değerlendirmeye sunulabilir.

Ayrıca: bilimsel görüş

Dava açmakta korunmaya değer bir menfaatin bulunmasıdır. Dava şartlarından olup yokluğunda dava usulden reddedilir.

Ayrıca: dava açmakta menfaat

Yazılı kurallardan çıkarılan ve tüm hukuk dallarında geçerli olan temel ilkelerdir. Boşluk doldurmada başvurulur.

Ayrıca: genel hukuk ilkeleri

Devlet dâhil herkesin hukuk kurallarıyla bağlı olması ve kamu gücünün hukuk çerçevesinde kullanılması ilkesidir. Yargı denetimi bu ilkenin güvencesidir.

Ayrıca: hukukun üstünlüğü

Davanın doğru kişiye yöneltilmiş olmasıdır. Yanlış kişiye açılan dava husumet yokluğundan reddedilebilir.

Ayrıca: taraf sıfatı

Davada taraf olabilme sıfatıdır. Davanın doğru kişiye yöneltilmemesi, esasa girilmeden reddine yol açabilir.

Ayrıca: taraf ehliyeti

Mahkeme kararına dayanılarak kiralananın boşaltılmasıdır. İcra yoluyla yerine getirilir ve kanunda sayılan sebeplere dayanması gerekir.

Ayrıca: kararla tahliye

Tüzel kişiliği anlatan eski terimdir. Derneklerde tescille, şirketlerde ticaret siciline kayıtla kazanılır.

Ayrıca: tüzel kişilik

Belirli koşulların varlığında kurulan hükmün açıklanmayarak sanığın denetim süresine tabi tutulmasıdır. Denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer.

Ayrıca: HAGB

Karara karşı başvurulabilecek kanun yollarının tükenmesi ya da süresinde başvurulmamasıdır. Kesinleşen karar icraya konulabilir ve kesin hüküm etkisi doğurur.

Ayrıca: kesinleşme şerhi

Hüküm fıkrasının duruşmada taraflara açıklanmasıdır. Gerekçeli karar daha sonra yazılır ve tebliğ edilir.

Ayrıca: kararın açıklanması

Bir hukuki işlemin istenen sonucu doğurmamasıdır. Yokluk, kesin hükümsüzlük ve iptal edilebilirlik dereceleri vardır.

Ayrıca: geçersizlik

Kararın, taleplerin kabul ya da reddine ilişkin sonuç bölümüdür. İcra edilebilir olan kısım burasıdır ve açık olması gerekir.

Ayrıca: kararın sonuç kısmı

Uygulanabilecek bir kural bulunmadığında hâkimin, kanun koyucu gibi davranarak kural koymasıdır. Öğreti ve yargı kararlarından yararlanılması beklenir.

Ayrıca: boşluk doldurma

Hâkimlerin görevlerini bağımsız biçimde yerine getirebilmesi için sağlanan anayasal güvencelerdir. Azlolunamama ve aylığından yoksun bırakılamama bunlar arasındadır.

Ayrıca: yargı bağımsızlığı güvencesi

Bir teşebbüsün, piyasada rakiplerinden bağımsız hareket edebilme gücüdür. Hâkim durumda olmak değil, onu kötüye kullanmak yasaklanmıştır.

Ayrıca: pazar gücü

Piyasa gücünün, rekabeti bozacak biçimde kullanılmasıdır. Yıkıcı fiyatlama ve mal vermeyi reddetme bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ayrıca: piyasa gücünün suistimali

Başka bir şirketi oy çoğunluğu ya da sözleşmeyle kontrol eden şirkettir. Hâkimiyetini kötüye kullanması özel sorumluluk doğurur.

Ayrıca: ana şirket, kontrol eden

Alacaklının, borçluyu borcundan kurtardığını gösteren belgedir. İş hukukunda geçerliliği için aranan koşullar ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: ibra belgesi

İş hukukunda ibranamenin geçerli sayılabilmesi için aranan koşullardır. Yazılı olması, sözleşme sonrası düzenlenmesi ve ödemenin banka yoluyla yapılması gerekir.

Ayrıca: ibra koşulları

Genel kurulun, yönetim organını geçmiş dönem işlemleri bakımından aklamasıdır. İbra, kural olarak bilinen hususlar bakımından sorumluluğu sona erdirir.

Ayrıca: yönetimin ibrası

Karşı tarafı teklif vermeye çağıran, bağlayıcı olmayan açıklamadır. Vitrin fiyatı ve katalog gönderimi kural olarak bu niteliktedir.

Ayrıca: öneriye davet

Haksız yere itiraz eden borçlunun ödemekle yükümlü tutulduğu tazminattır. İtirazın iptali davasında talep edilmesi gerekir.

Ayrıca: haksız itiraz tazminatı

İcra ve iflas işlemlerine karşı yapılan şikâyet ve itirazları inceleyen mahkemedir. Dar yetkili ve hızlı işleyen bir yargılama usulü uygular.

Ayrıca: icra tetkik mercii

Ödenmeyen bir alacağın devlet gücüyle tahsili için icra dairesinde başlatılan süreçtir. İlamlı ve ilamsız olmak üzere iki temel türü vardır.

Ayrıca: alacak tahsili

Henüz kamuya açıklanmamış bilgiye dayanarak sermaye piyasası aracı alınıp satılmasıdır. Ceza yaptırımına bağlanmış bir suçtur.

Ayrıca: insider trading

İhlale konu içeriğin yayından kaldırılmasıdır. Erişimin engellenmesinden farkı, içeriğin kendisine yönelik olmasıdır.

Ayrıca: içerik kaldırma

İnternet ortamında kullanıcıya sunulan içeriği üreten ya da sağlayan kişidir. Kendi içeriğinden sorumludur.

Ayrıca: içerik üreticisi

Yargıtay daireleri arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek için verilen karardır. Benzer konularda bağlayıcı niteliktedir ve ancak aynı usulle değiştirilebilir.

Ayrıca: İBK

İdarenin, işlem ve eylemleriyle verdiği zararları karşılama yükümlülüğüdür. Hizmet kusuruna ya da kusursuz sorumluluğa dayanabilir.

Ayrıca: idari sorumluluk

İdari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara bakan ilk derece mahkemesidir. İptal ve tam yargı davaları burada görülür.

Ayrıca: idari yargı mahkemesi

Dava açmadan önce idareye yapılan talep ya da itirazdır. Dava açma süresini durdurabilir ve yanıt verilmemesi zımni ret sayılır.

Ayrıca: üst makama başvuru

İdarenin tek yanlı iradesiyle hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka uygun olması gerekir.

Ayrıca: idare kararı

Hukuka aykırı bir işlemin, idare tarafından geçmişe etkili olarak kaldırılmasıdır. Kazanılmış haklar bu yetkiyi sınırlar.

Ayrıca: işlemin geri alınması

Bir işlemin, ileriye etkili olarak sona erdirilmesidir. Geri almadan farkı, geçmişteki sonuçları etkilememesidir.

Ayrıca: ilga

İdare tarafından, kanunda öngörülen bir kabahat karşılığında uygulanan parasal yaptırımdır. İtiraz usulü kabahatler mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: idari yaptırım

Bildirim ve belge yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi hâlinde uygulanan yaptırımdır. İtiraz usulü ve süreleri mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: kurum cezası

İdarenin, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla ve üstün yetkiler taşıyarak yaptığı sözleşmedir. Uyuşmazlıkları kural olarak idari yargıda görülür.

Ayrıca: kamu sözleşmesi

Savcının, soruşturma sonunda yeterli şüphe bulunması hâlinde düzenlediği ve kamu davasının açılmasını sağlayan belgedir. Mahkemece kabul edilmesiyle kovuşturma başlar.

Ayrıca: kamu davası belgesi

Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra yeni vakıa ileri sürülememesidir. Karşı tarafın açık rızası ya da ıslah ile aşılabilir.

Ayrıca: teksif ilkesi

Şüphelinin, kolluk ya da savcılıkça dinlenmesidir. Müdafi hakkı hatırlatılmadan alınan ifade hükme esas alınamaz.

Ayrıca: şüphelinin dinlenmesi

Düşünceyi açıklama ve yayma hakkıdır. Sınırlanması ancak kanunla, meşru amaçla ve demokratik toplumda gerekli ölçüde olabilir.

Ayrıca: düşünce ve ifade hürriyeti

Borcun yerine getirilmesinin sonradan olanaksız hâle gelmesidir. Borçlunun kusuru yoksa borç sona erer; kusurluysa tazminat sorumluluğu doğar.

Ayrıca: imkânsızlık

Borcun yerine getirileceği yerdir. Kararlaştırılmamışsa para borçları alacaklının, parça borçları ise sözleşme anındaki yerde ifa edilir.

Ayrıca: ödeme yeri

Borca batık şirketin iyileştirilebileceği umudu varsa iflas kararının geciktirilmesidir. Konkordato düzenlemeleriyle uygulama alanı değişmiştir.

Ayrıca: iflas erteleme

İflas masasını yöneten ve tasfiyeyi yürüten organdır. Alacaklılar toplantısınca belirlenir.

Ayrıca: masa yönetimi

İflas eden borçlunun, alacaklıların tatmini için ayrılan malvarlığıdır. Tasfiye bu malvarlığı üzerinden yürütülür.

Ayrıca: iflas masası malvarlığı

İcra yoluyla yapılan satışın usulsüzlük nedeniyle iptalinin istenmesidir. Süresi ve dayanabileceği sebepler icra mevzuatında sınırlı olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca: satışın iptali

Kamu ihalesinin serbest rekabet ortamının bozulmasına yönelik davranışlardır. Anlaşmalı teklif verme bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: ihale fesadı

İcra satışında alıcının bedeli yatırmamasıdır. İhale feshedilir ve alıcı aradaki farktan sorumlu tutulabilir.

Ayrıca: ihalenin bozulması

Bildirim sürelerine uyulmadan feshedilen iş sözleşmelerinde, karşı tarafa ödenmesi gereken tazminattır. Süreler çalışma süresine göre değişir.

Ayrıca: bildirim tazminatı

Bir durumun ilgili makama ya da karşı tarafa bildirilmesi zorunluluğudur. Sigortada rizikonun, iş hukukunda kazanın bildirilmesi bu kapsamdadır.

Ayrıca: bildirim zorunluluğu

Bir hakkın kullanılması veya borcun yerine getirilmesi için karşı tarafa gönderilen resmî uyarı yazısıdır. Genellikle noter aracılığıyla gönderilir.

Ayrıca: noter ihtarı, uyarı yazısı

Kiraya verenin kendisinin ya da kanunda sayılan yakınlarının konut ihtiyacı nedeniyle tahliye istemesidir. Dava süreleri ve yeniden kiralama yasağı kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: gereksinim nedeniyle tahliye

Birden çok kişinin birlikte dava açmasının zorunlu olmadığı hâldir. Her bir dava arkadaşı bağımsız konumunu korur.

Ayrıca: isteğe bağlı dava arkadaşlığı

<p>Zorunlu trafik sigortasının limitlerini aşan zararları karşılayan isteğe bağlı sigortadır. Zorunlu sigortaya ek olarak yapılır.</p>

Ayrıca: İMM

Para alacağının güvence altına alınması için, borçlunun malvarlığına geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati tedbirden farklı olarak yalnız para alacakları için uygulanır.

Ayrıca: geçici haciz

İhtiyati haciz kararının, süresinde takip ya da dava açılarak korunmasıdır. Süreye uyulmazsa haciz kendiliğinden kalkar.

Ayrıca: ihtiyati haczin tamamlanması

Dava sonuçlanana kadar hakkın korunması için mahkemece alınan geçici önlemdir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde talep edilir.

Ayrıca: geçici koruma

Tedbir kararına karşı, aleyhine karar verilen tarafın başvurabileceği yoldur. Süresi ve usulü kanunda düzenlenmiştir; itiraz tedbiri kendiliğinden kaldırmaz.

Ayrıca: tedbire itiraz

Tedbir kararı verilirken, haksız çıkma ihtimaline karşı istenen güvencedir. Kanunda sayılan hâllerde teminat aranmayabilir.

Ayrıca: tedbir güvencesi

Kişinin yerleşim yerini gösteren resmî belgedir. E-Devlet üzerinden alınabilir ve yetkili mahkemenin belirlenmesinde kullanılır.

Ayrıca: yerleşim yeri belgesi

Davalının, cevaba cevaba karşı sunduğu son dilekçedir. Bu aşamadan sonra iddia ve savunma genişletilemez.

Ayrıca: düplik

Daha önce tarh edilen verginin, defter ve belgelere dayanılarak tamamlanmasıdır. Re'sen tarhtan farkı, somut belgeye dayanmasıdır.

Ayrıca: tamamlayıcı tarhiyat

Mahkeme kararına ya da ilam niteliğindeki belgeye dayanan takiptir. Borçlunun itirazı takibi durdurmaz.

Ayrıca: ilama dayalı icra

Mahkeme kararına dayanmadan başlatılan icra takibidir. Borçlunun itirazı takibi durdurur ve alacaklı dava açmak zorunda kalabilir.

Ayrıca: genel haciz yolu

Şüphelinin telekomünikasyon yoluyla iletişiminin dinlenmesi ve kayda alınmasıdır. Katalog suçlarla sınırlıdır, süreye bağlıdır ve hâkim kararı gerekir.

Ayrıca: dinleme, teknik dinleme

Bir parselin imar durumunu ve yapılaşma koşullarını gösteren belgedir. Yapı ruhsatı başvurusunun temelini oluşturur.

Ayrıca: çap belgesi

Bir parselde ne tür ve ne ölçüde yapı yapılabileceğini gösteren belgedir. Belediyeden alınır ve yapı ruhsatı başvurusunun temelini oluşturur.

Ayrıca: çap belgesi, imar çapı

Yapı ruhsatı alınmadan ya da ruhsata aykırı biçimde bina yapılmasıdır. Yapının ruhsata uygun hâle getirilmesi hâlinde dava düşebilir.

Ayrıca: kaçak yapı suçu

Bir yerleşim alanının kullanım biçimini ve yapılaşma koşullarını belirleyen plandır. Nazım ve uygulama imar planı olmak üzere kademeli biçimde hazırlanır.

Ayrıca: şehir planı

Bir kamu hizmetinin özel kişiye uzun süreli olarak gördürülmesini sağlayan idari sözleşmedir. Tarife ve denetim koşulları sözleşmede belirlenir.

Ayrıca: imtiyaz sözleşmesi

Kâr payı, oy ya da yönetimde temsil bakımından üstün hak sağlayan paydır. İmtiyazlar esas sözleşmede açıkça gösterilmelidir.

Ayrıca: ayrıcalıklı pay

Takip dayanağı senetteki imzanın kendisine ait olmadığının ileri sürülmesidir. Ayrıca ve açıkça bildirilmelidir; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır.

Ayrıca: imza inkârı

Kesinleşmiş cezanın yerine getirilmesinin kanunda sayılan sebeplerle geri bırakılmasıdır. Ağır hastalık ve gebelik başlıca sebeplerdendir.

Ayrıca: cezanın infazının geri bırakılması

Ceza infaz kurumlarındaki işlem ve kararlara karşı yapılan şikâyetleri inceleyen mahkemedir. Hükümlü ve tutukluların başvuru mercii olarak işlev görür.

Ayrıca: infaz hâkimi

İnfaz hâkimliğinin verdiği kararlara karşı başvurulabilecek yoldur. İnceleme ağır ceza mahkemesince yapılır.

Ayrıca: infaz kararına itiraz

Bir vakıanın ya da imzanın doğru olmadığının ileri sürülmesidir. İmza inkârı hâlinde ispat külfeti ve inceleme usulü kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: reddetme

Yeni bir hukuki durum yaratan, değiştiren ya da ortadan kaldıran davadır. Boşanma davası tipik örnektir.

Ayrıca: yenilik doğuran dava

Bir eşyayı kullanma ve semerelerinden yararlanma hakkı veren sınırlı ayni haktır. Mülkiyet başkasında kalır.

Ayrıca: yararlanma hakkı

İpotekli taşınmazın satılarak alacağın karşılanmasıdır. İlamlı ve ilamsız olmak üzere iki yolu bulunur.

Ayrıca: ipotek takibi

Konut edinimi amacıyla, taşınmaz ipoteği karşılığında kullandırılan kredidir. Tüketicinin korunmasına ilişkin özel hükümlere tabidir.

Ayrıca: konut kredisi, mortgage

Hukuka aykırı bir idari işlemin ortadan kaldırılması için idari yargıda açılan davadır. Menfaati ihlal edilenler tarafından açılabilir.

Ayrıca: idari işlemin iptali

Bir hukuki sonuç doğurmaya yönelen açıklamadır. Açık ya da örtülü biçimde yapılabilir ve karşı tarafa ulaşmasıyla hüküm doğurur.

Ayrıca: irade açıklaması

Bir taşınmaz üzerinde, başkası lehine kurulan ve kullanım yetkisi veren sınırlı ayni haktır. Geçit ve kaynak irtifakı sık karşılaşılan türlerdir.

Ayrıca: kullanım hakkı

Kamu görevlisinin, görevinin sağladığı nüfuzu kullanarak kişiyi menfaat sağlamaya mecbur bırakmasıdır. Rüşvetten farkı, karşı tarafın serbest iradesinin bulunmamasıdır.

Ayrıca: görevi kötüye kullanarak menfaat

Hakaret suçunda, isnat edilen fiilin doğruluğunun kanıtlanmasıdır. Kanunda sayılan hâllerde mümkün olup ispatlanırsa ceza verilmez.

Ayrıca: ispat hakkı

Bir vakıayı kanıtlama yükümlülüğünün hangi tarafta olduğunu belirleyen kuraldır. Kural olarak iddia eden taraf ispatla yükümlüdür.

Ayrıca: ispat külfeti

Vekilin, üstlendiği işten kendi iradesiyle çekilmesidir. Azlin karşıtıdır; müvekkilin zarar görmemesi için uygun zamanda yapılması beklenir.

Ayrıca: vekillikten çekilme

Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiasıyla açılan davadır. Süreleri ve usulü icra mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: mülkiyet iddiası

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı bölge adliye mahkemesine başvurulan kanun yoludur. Temyizden farklı olarak dosya hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelenir.

Ayrıca: bölge adliye başvurusu

Olağanüstü hâllerde, idarenin özel kişilere ait taşınır mallara bedeli karşılığında el koymasıdır. Kamulaştırmadan farklı olarak taşınırlara ilişkindir.

Ayrıca: taşınıra el koyma

Altındaki değerler için istinaf yoluna başvurulamayan parasal sınırdır. Her yıl güncellenir ve karar tarihindeki sınır esas alınır.

Ayrıca: istinaf parasal sınırı

Çalışanın geçici iş göremezliğini belgeleyen hekim raporudur. İş sözleşmesinin askıda kalması ve ödeneklere hak kazanma bakımından sonuç doğurur.

Ayrıca: iş göremezlik raporu

Borçlu olmadığı hâlde icra baskısı altında ödeme yapan kişinin, ödediğini geri alması için açtığı davadır. Menfi tespit davasından farklı olarak ödeme yapıldıktan sonra açılır.

Ayrıca: geri alma davası

İşe iade kararına rağmen işçinin işe alınmaması hâlinde ödenen tazminattır. Boşta geçen süre ücretinden ayrı bir kalemdir.

Ayrıca: iş güvencesi tazminatı

İş güvencesi kapsamındaki işçinin, feshin geçersizliğinin tespiti için açtığı davadır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

Ayrıca: feshin geçersizliği davası

Başkasına ait maddenin işlenerek yeni bir eşya hâline getirilmesidir. Emeğin değeri maddeden fazlaysa mülkiyet işleyene geçebilir.

Ayrıca: hukuki tağyir

Bir işletmeyi tanıtmaya ve benzerlerinden ayırmaya yarayan addır. Ticaret unvanından farklı olarak tacirin kendisini değil işletmeyi tanıtır.

Ayrıca: işyeri adı

Kendi istek ve kusuru dışında işini kaybeden sigortalıya ödenen tutardır. Prim gün sayısı ve başvuru süresi koşulları aranır.

Ayrıca: işsizlik maaşı

İş sözleşmesinin feshedildiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. İş güvencesi kapsamında sebebin açık ve kesin biçimde gösterilmesi gerekir.

Ayrıca: fesih bildirimi (işveren)

Malikler arasında paylar belirlenmeden kurulan ortak mülkiyettir. Tasarruf için kural olarak oybirliği aranır; miras ortaklığı bu türdendir.

Ayrıca: elbirliği mülkiyeti

Velayeti kendisinde olmayan eşin, çocuğun giderlerine katılmak için ödediği nafakadır. Yoksulluk nafakasından farklı olarak çocuk için öngörülür.

Ayrıca: çocuk nafakası

Bir suçun birden çok kişi tarafından birlikte işlenmesidir. Fail, azmettiren ve yardım eden biçiminde sorumluluk dereceleri bulunur.

Ayrıca: suç ortaklığı

İşçi çalıştıran gerçek ya da tüzel kişidir. İş sağlığı ve güvenliği başta olmak üzere kanundan doğan yükümlülükleri bulunur.

Ayrıca: çalıştıran

İşveren adına işi ve işyerini yöneten kişidir. İşverenin yükümlülüklerinden onun adına sorumludur ve işçi sayılmaz.

Ayrıca: yönetici, müdür

İşyerinin bir bütün olarak başkasına geçmesidir. İş sözleşmeleri kendiliğinden devralana geçer; devir tek başına haklı fesih sebebi sayılmaz.

Ayrıca: işyerinin el değiştirmesi

Bildirim süresi içinde işçiye, yeni iş araması için verilen ücretli izindir. Kullandırılmaması hâlinde ücreti zamlı ödenir.

Ayrıca: yeni iş arama izni

Belirli koşulları taşıyan işçinin, geçerli sebep olmadan işten çıkarılamamasıdır. İşyeri çalışan sayısı ve işçinin kıdemi gibi koşullar kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: feshe karşı koruma

İşçinin, işin yürütümü sırasında ya da kanunda sayılan hâllerde uğradığı bedensel ya da ruhsal zarara yol açan olaydır. Bildirim yükümlülüğü ve sonuçları mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: çalışma kazası

İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklara ve sosyal güvenlik davalarına bakan ihtisas mahkemesidir. Birçok davada arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Ayrıca: iş davası mahkemesi

Çalışanların sağlığının korunması ve kazaların önlenmesine yönelik önlemler bütünüdür. İşverenin yükümlülükleri özel bir kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: İSG

İşçinin bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin ise ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Belirli veya belirsiz süreli olarak kurulabilir.

Ayrıca: hizmet akdi

İcra takibine yapılan itirazın kaldırılması için alacaklının açtığı davadır. Kabulü hâlinde takip kaldığı yerden sürer.

Ayrıca: itirazın kaldırılması

İcra takibine yapılan itirazın, icra mahkemesinde belgeye dayanılarak ortadan kaldırılmasıdır. İtirazın iptali davasından farklı olarak icra mahkemesinde ve daha kısa sürede görülür.

Ayrıca: icra mahkemesi yolu

Ödeme emrine karşı borçlunun, borcu olmadığını ya da takibin usulsüzlüğünü bildirmesidir. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur.

Ayrıca: ödeme emrine itiraz

Bir hakkın doğmadığını ya da sona erdiğini ileri sürmektir. Defiden farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır.

Ayrıca: hakkın yokluğu savunması

Karşılıksız yapılan işlemi anlatır. Bağış tipik ivazsız kazandırmadır ve bazı hâllerde iptale daha açıktır.

Ayrıca: karşılıksız, bedelsiz

Bir hakkın kazanılmasına engel olan durumu bilmeme ya da bilecek durumda olmamadır. Kanunun öngördüğü hâllerde hak kazanımını mümkün kılar.

Ayrıca: hüsnüniyet

Hakkı olmadığını bilmeyen ve bilecek durumda olmayan zilyettir. İade yükümlülüğü ve semerelerden yararlanma bakımından korunur.

Ayrıca: hüsnüniyetli zilyet

Vergi ziyaı bulunduğuna dair ön tespit hâlinde, mükellefin açıklama yapmaya çağrılmasıdır. Açıklama ve ödeme yapılırsa ceza indirimli uygulanabilir.

Ayrıca: açıklama daveti

Halka arzda yatırımcıya sunulan ve ihraççı ile araç hakkında bilgi veren belgedir. Yanıltıcı bilgi içermesi sorumluluk doğurur.

Ayrıca: arz belgesi

Paylı ya da elbirliği mülkiyetinin, paylaşma yoluyla sona erdirilmesidir. Aynen bölünme mümkün değilse satış yoluyla yapılır.

Ayrıca: ortaklığın giderilmesi

Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ülkeye sokulması ya da çıkarılmasıdır. Özel bir kanunla düzenlenmiş olup kaçak akaryakıt ve tütün ürünleri sık karşılaşılan türlerdir.

Ayrıca: gümrük kaçakçılığı

Ruhsat alınmadan ya da ruhsata aykırı biçimde yapılan binadır. Yıkım kararı, idari para cezası ve ceza sorumluluğu doğurabilir.

Ayrıca: ruhsatsız yapı

Taşınmazların sınırlarının ve hak sahiplerinin belirlenerek tapuya kaydedilmesi işlemidir. Tespite karşı dava açma süresi kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: tapulama

Kadastro tespitlerine karşı açılan davalara bakan mahkemedir. Kadastro çalışması biten yerlerde görevi sona erer.

Ayrıca: tapulama mahkemesi

Kadastro çalışmasında belirlenen malikliğe ya da sınırlara karşı yapılan itirazdır. Süresinde açılmazsa tespit kesinleşir.

Ayrıca: kadastro davası

Çek, bono ve poliçeden doğan taleplerin tabi olduğu özel zamanaşımı süreleridir. Süreler borçlunun konumuna göre değişir.

Ayrıca: senet zamanaşımı

Çek, bono ve poliçeye dayanan özel takip yoludur. İtiraz süresi kısadır ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.

Ayrıca: kambiyo yoluyla takip

Mal ya da hizmetin, önceden ödeme alınarak ileri bir tarihte teslim edilmesini öngören satıştır. Teslim süresi ve teminat koşulları mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: ön ödemeli satış

Kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki taşınmazın bedeli ödenerek idareye geçirilmesidir. Usulü ve bedel tespiti özel kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: istimlak

İdarenin, kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen ya da hukuken el koymasıdır. Bedel ve tazminat davasına konu olur.

Ayrıca: fiili el atma

Taşınmazın bir bölümünün yol ya da yeşil alan olarak bedelsiz biçimde kamuya bırakılmasıdır. İmar uygulamalarında ruhsat koşulu olarak istenebilir.

Ayrıca: bedelsiz terk

Hükümlünün, ücretsiz olarak kamu yararına bir işte görevlendirilmesidir. Seçenek yaptırımlardan biridir.

Ayrıca: kamu hizmeti cezası

Yatırım kararını etkileyebilecek bilgilerin kamuya duyurulması yükümlülüğüdür. Gecikmeli ya da eksik açıklama yaptırıma tabidir.

Ayrıca: özel durum açıklaması

Toplumun temel menfaatlerini koruyan ve aksi kararlaştırılamayan kurallar bütünüdür. Kamu düzenine ilişkin hususlar hâkim tarafından resen gözetilir.

Ayrıca: amme nizamı

Kamusal faaliyetin yürütülmesine katılan kişidir. Ceza hukukunda bu sıfat, bazı suçların unsuru ya da ağırlaştırıcı sebebi olabilir.

Ayrıca: memur, kamu personeli

Kamu yararı amacıyla ve idarenin denetiminde yürütülen faaliyettir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.

Ayrıca: amme hizmeti

Devlet ile kişiler arasındaki, devletin üstün yetkiyle yer aldığı ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Anayasa, idare ve ceza hukuku bu alandadır.

Ayrıca: amme hukuku

Kamu hizmetine özgülenmiş ya da herkesin yararlanmasına açık maldır. Haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımıyla kazanılamaz.

Ayrıca: amme emlaki

İdari işlemlerin gütmesi gereken genel amaçtır. Yokluğu, işlemin amaç yönünden hukuka aykırılığına yol açar.

Ayrıca: genel menfaat

Suç ve cezanın ancak kanunla belirlenebileceği ilkesidir. Kanunsuz suç ve ceza olmaz biçiminde ifade edilir.

Ayrıca: suçta ve cezada kanunilik

Suç ve cezanın ancak kanunla belirlenebileceği ilkesidir. Geriye yürümezlik ve kıyas yasağı bunun sonuçlarıdır.

Ayrıca: suçta ve cezada kanunilik

Aynı konuyu düzenleyen kurallar arasında uyumsuzluk bulunmasıdır. Üst norm, özel norm ve sonraki norm ilkeleriyle çözülür.

Ayrıca: norm çatışması

Bir konuda uygulanacak kuralın bulunmamasıdır. Hâkim, örf ve âdete ya da kendi koyacağı kurala göre karar verir.

Ayrıca: hukuk boşluğu

Kanunda öngörülen usul ve koşullara uyulmadan yapılan grevdir. Katılan işçilerin iş sözleşmesi haklı nedenle feshedilebilir.

Ayrıca: yasa dışı grev

Yürütmenin, yetki kanununa dayanarak çıkardığı ve kanun gücünde olan düzenlemedir. Anayasa değişikliği sonrası uygulama alanı değişmiştir.

Ayrıca: KHK

Kesinleşmiş kararların, hukuka aykırılığın giderilmesi amacıyla olağanüstü yoldan denetlenmesidir. Kural olarak taraflar lehine sonuç doğurmaz.

Ayrıca: olağanüstü kanun yolu

Bir karara karşı başvurulabilecek denetim yoludur. İstinaf ve temyiz olağan, yargılamanın yenilenmesi olağanüstü kanun yollarındandır.

Ayrıca: başvuru yolu

Satıcının işyeri dışında kurulan sözleşmelerdir. Tüketicinin cayma hakkı bulunur ve bilgilendirme yükümlülüğü ağırlaştırılmıştır.

Ayrıca: işyeri dışında satış

Kanun yolu incelemesi sonucu verilen karara karşı, sınırlı sebeplerle yapılan başvurudur. Hangi kararlar için açık olduğu mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: tashihi karar

Farklı kişilere ait eşyaların ayrılamayacak biçimde bir araya gelmesidir. Paylı mülkiyet doğabilir ya da asıl şeyin maliki tamamına malik olabilir.

Ayrıca: eşyaların birleşmesi

Rakip mal ya da hizmetlerin açıkça gösterilerek karşılaştırıldığı reklamdır. Koşulları mevzuatta düzenlenmiş olup aldatıcı olmaması aranır.

Ayrıca: kıyaslamalı reklam

Bedeli ödenmeden hizmet ya da enerjiden yararlanılmasıdır. Kaçak elektrik ve su kullanımı bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: kaçak kullanım

Davalının, aynı yargılama içinde davacıya karşı açtığı davadır. Süresi ve bağlantı koşulu kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: mukabil dava

Davayı kaybeden tarafın, kazanan tarafın avukatına ödemekle yükümlü olduğu ücrettir. Avukat ile müvekkil arasındaki ücretten ayrıdır.

Ayrıca: yargılama vekâlet ücreti

Bir kişinin hayatına bilerek ve isteyerek son verilmesidir. Tasarlayarak, canavarca hisle ya da belirli yakınlara karşı işlenmesi nitelikli hâl sayılır.

Ayrıca: cinayet

Bir kişinin vücuduna acı verilmesi ya da sağlığının bozulmasıdır. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek nitelikteki hâli şikâyete bağlıdır.

Ayrıca: darp, müessir fiil

Suçtan zarar görenin, kamu davasına katılmasıyla kazandığı sıfattır. Kanun yollarına başvurma hakkı doğar.

Ayrıca: müdahil (ceza)

Mal rejimi tasfiyesinde, eşin diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değer üzerindeki alacağıdır. Mülkiyet talebi değil, parasal bir alacak hakkıdır.

Ayrıca: artık değere katılma

Eşlerden birinin, diğerinin malvarlığının edinilmesine yaptığı katkı karşılığında talep edebileceği alacaktır. Mal rejiminin tasfiyesinde gündeme gelir.

Ayrıca: katkı alacağı

Mal teslimi ve hizmet ifası üzerinden alınan dolaylı vergidir. Yüklenilen vergi, hesaplanan vergiden indirilerek net tutar ödenir.

Ayrıca: KDV

Henüz tamamlanmamış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan haktır. Yapı bitip yapı kullanma izni alınınca kat mülkiyetine çevrilir.

Ayrıca: inşaat hâlindeki mülkiyet

Arsa sahibinin arsasını, yüklenicinin ise inşaatı yapmayı üstlendiği ve bağımsız bölümlerin paylaşıldığı sözleşmedir. Tapuya şerh verilerek güçlendirilebilir.

Ayrıca: arsa payı karşılığı inşaat

Bağımsız bölüm maliklerinin, ortak konularda karar aldığı organdır. Toplantı ve karar yeter sayıları kat mülkiyeti mevzuatında düzenlenmiştir.

Ayrıca: malikler kurulu

Bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyet türüdür. Ortak yerler ve yönetim ilişkileri ayrı bir kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: bağımsız bölüm mülkiyeti

Gönderi ve teslim zamanının hukuken kayıt altına alındığı e-posta sistemidir. Ticari yazışmalarda delil değeri taşır.

Ayrıca: KEP

Yönetim kuruluna, belirlenen tavana kadar sermaye artırma yetkisi veren sistemdir. Her artırımda genel kurul kararı gerekmez.

Ayrıca: tavan sermaye

Başkasına ait taşınmazdaki sudan yararlanma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Bağımsız ve sürekli kurulursa tapuya ayrı kaydedilebilir.

Ayrıca: su hakkı

Belirli bir işin görülmesi ya da malvarlığının yönetimi için mahkemece kişi görevlendirilmesidir. Şirketlere kayyum atanması ayrı mevzuata tabidir.

Ayrıca: kayyım tayini

Hukuka uygun biçimde elde edilmiş ve sonradan geri alınamayacak haktır. İdarenin işlemlerini geri almasının sınırını oluşturur.

Ayrıca: müktesep hak

Bir kişinin, başkasının borcunu ödememesi hâlinde bu borçtan sorumlu olmayı üstlenmesidir. Geçerliliği yazılı şekle ve belirli koşullara bağlıdır.

Ayrıca: borç güvencesi

Adi, müteselsil ve birlikte kefalet olarak ayrılır. Adi kefalette önce asıl borçluya başvurulması gerekirken müteselsilde bu koşul aranmaz.

Ayrıca: adi ve müteselsil kefalet

Riskli yapı ve alanların yenilenmesini amaçlayan süreçtir. Maliklerin kanunda öngörülen çoğunlukla karar alması esası geçerlidir.

Ayrıca: yenileme, dönüşüm

Kararın kesinleştiğini gösteren resmî açıklamadır. Tapu ve nüfus işlemleri gibi birçok işlemde aranır.

Ayrıca: kesinleşme kaydı

Kanun yollarına başvurulamayacak duruma gelmiş, artık değiştirilemeyen mahkeme kararıdır. Aynı konuda yeniden dava açılmasını engeller.

Ayrıca: kaziyei muhkeme, kesinleşmiş karar

İşlemin baştan itibaren ve herkese karşı geçersiz olmasıdır. Sonradan onanamaz ve hâkim tarafından resen gözetilir.

Ayrıca: butlan

Teminat süresi sonunda, eksikliklerin giderildiği saptanarak işin nihai olarak teslim alınmasıdır. Kesin teminat bu aşamada iade edilir.

Ayrıca: kesin teslim

Parasal sınır ya da kanun hükmü nedeniyle kanun yoluna başvurulamayan karardır. Verildiği anda kesinleşir.

Ayrıca: kesin karar

Tarafların, uyuşmazlığın belirli bir mahkemede görülmesini kararlaştırmasıdır. Kamu düzenine ilişkin kesin yetki hâllerinde yapılamaz.

Ayrıca: yetki sözleşmesi

Çek ya da poliçeyi düzenleyen kişidir. Karşılıksız çekte sorumluluğu özel kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: düzenleyen

Mahkemenin yerinde inceleme yapması için gereken masraftır. Yargılama giderlerinden olup talep eden tarafça yatırılır.

Ayrıca: keşif harcı ve avansı

Belirli koşullarla sona eren iş sözleşmelerinde, çalışılan her tam yıl için ödenen tazminattır. Hak kazanma koşulları kanunda ayrıca düzenlenmiştir.

Ayrıca: iş sonu ödemesi

Her yıl için ödenecek kıdem tazminatının üst sınırıdır. Dönemsel olarak güncellenir ve bu sınırın üzerinde ödeme yapılması kararlaştırılabilir.

Ayrıca: kıdem tavanı

Genel ekonomik kriz ya da zorlayıcı sebeplerle çalışma süresinin önemli ölçüde azaltılmasıdır. Koşulları varsa işçilere kısa çalışma ödeneği ödenir.

Ayrıca: kısa çalışma ödeneği

Kısa süreli hapis cezasının, para cezası ya da kamuya yararlı işte çalıştırma gibi yaptırımlara dönüştürülmesidir. Koşulları kanunda belirlenmiştir.

Ayrıca: seçenek yaptırım

Alacağın yalnız bir bölümü için açılan davadır. Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunun dilekçede belirtilmesi önem taşır.

Ayrıca: bölünmüş talep

Borcun bir bölümünün yerine getirilmesidir. Alacaklı, borcun tamamı muaccelse kısmi ifayı kural olarak reddedebilir.

Ayrıca: bölümlü ödeme

Haftalık çalışma süresinin, tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde az olduğu çalışmadır. Haklar oransal olarak uygulanır.

Ayrıca: part-time çalışma

Kiracının ölmesi hâlinde kira ilişkisinin durumudur. Konut kiralarında birlikte yaşayanlar sözleşmeyi sürdürebilir.

Ayrıca: kira ilişkisinin devamı

Kiralanan taşınmazın mülkiyetinin başkasına geçmesidir. Yeni malik kira sözleşmesinin tarafı hâline gelir; kiracının hakları kural olarak devam eder.

Ayrıca: malikin değişmesi

Kiracının, kira sözleşmesindeki konumunu üçüncü kişiye devretmesidir. Kiraya verenin yazılı rızası gerekir.

Ayrıca: kira sözleşmesinin devri

Kira sözleşmesinde kiralananın kullanımını devreden taraftır. Malik olması şart değildir.

Ayrıca: mal sahibi

Yenilenen kira döneminde bedelin yükseltilmesidir. Üst sınır ve uygulama ölçütleri kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: kira artışı

Kiraya verenin bir şeyin kullanımını, kiracının ise kira bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Konut ve çatılı işyeri kiraları özel hükümlere tabidir.

Ayrıca: kira akdi

Kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açılan davadır. Belirleme ölçütleri ve dava açma zamanı kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: kira bedelinin belirlenmesi

Kira bedelinin mahkemece belirlenmesi için açılan davadır. Belirleme ölçütleri ve başvuru zamanı kanunda düzenlenmiştir.

Ayrıca: kira bedelinin tespiti

Öngörülemeyen koşullar nedeniyle dengesi bozulan kira sözleşmesinin yeniden düzenlenmesi istemidir. Aşırı ifa güçlüğü hükümlerine dayanır.

Ayrıca: uyarlama talebi

Çevreyi kirleten kişinin, giderim maliyetine katlanması ilkesidir. Kusur aranmaksızın sorumluluk doğurabilir.

Ayrıca: çevresel sorumluluk ilkesi

Gerçek kişiliğin, çocuğun sağ ve tam doğmasıyla kazanılmasıdır. Haklar, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düşme anına kadar geriye etkili olur.

Ayrıca: kişiliğin kazanılması

Kişilik hakkına saldırıya karşı açılabilecek davalar bütünüdür. Tespit, önleme, durdurma ve tazminat talepleri bu kapsamdadır.

Ayrıca: kişilik haklarının korunması

Gerçek kişiliğin ölümle son bulmasıdır. Ölümle birlikte miras açılır ve kişilik hakları kural olarak sona erer.

Ayrıca: kişiliğin bitişi

Bir kişinin onur, şeref, özel yaşam ya da resmine yönelik hukuka aykırı müdahaledir. Saldırının durdurulması, önlenmesi ve tazminat talep edilebilir.

Ayrıca: şahsiyet hakkı ihlali

Velayeti kendisinde olmayan ebeveynin, çocukla görüşme hakkıdır. Kapsamı mahkemece belirlenir ve çocuğun yararı esas alınır.

Ayrıca: görüş hakkı, şahsi münasebet

Kamu görevlisinin, hizmetten ayrılabilen kişisel davranışından doğan kusurdur. Bu hâlde görevliye doğrudan dava açılabilir.

Ayrıca: görevlinin şahsi kusuru

Mal rejimi tasfiyesinde paylaşıma girmeyen malvarlığıdır. Evlenmeden önce edinilenler, miras ve bağış yoluyla gelenler bu kapsamdadır.

Ayrıca: kişisel malvarlığı

Kimliği belirli ya da belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. İşlenmesi ancak kanunda sayılan şartların varlığında mümkündür.

Ayrıca: kişiye ait bilgi

Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde kayda geçirilmesidir. Verilerin yayılması ve yok edilmemesi ayrı suçlar olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca: veri kaydı suçu

Kişisel verilerin yabancı ülkelere gönderilmesidir. Yeterlilik kararı, standart sözleşme ya da bağlayıcı şirket kuralları gibi araçlara dayanması gerekir.

Ayrıca: yurt dışı veri aktarımı

Bir kişinin, gerçeğe aykırı bilgiyle yanıltılmasıdır. Dolandırıcılıkta hileli davranışın temelini oluşturur.

Ayrıca: yanıltma, kandırma

Bir kişinin, özgürlüğünün hukuka aykırı biçimde kısıtlanmasıdır. Alıkoyma ve zorla bir yerde tutma bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: alıkoyma

Ortakların tamamının şirket borçlarından sınırsız ve müteselsilen sorumlu olduğu şahıs şirketidir. Ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır.

Ayrıca: kolektif ortaklık

Ortaklardan bir kısmının sınırsız, bir kısmının ise koydukları sermaye ile sınırlı sorumlu olduğu şirkettir. Adi ve sermayesi paylara bölünmüş türleri vardır.

Ayrıca: komandit ortaklık

Komisyoncunun, kendi adına ama başkası hesabına işlem yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Vekâletten farkı, kendi adına hareket etmesidir.

Ayrıca: komisyonculuk

Konkordato sürecini denetleyen ve mahkemeye rapor sunan görevlidir. Borçlunun işlemleri onun gözetiminde yürütülür.

Ayrıca: komiser

Konkordato talebi üzerine borçluya tanınan koruma süresidir. Bu süre içinde takipler kural olarak durur ve komiser görevlendirilir.

Ayrıca: geçici ve kesin mühlet

Bir kişinin konutuna ya da eklentilerine rızası olmadan girilmesi veya çıkılmamasıdır. İşyerleri de kanunda sayılan koşullarla bu korumadan yararlanır.

Ayrıca: konuta izinsiz girme

Şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan kişi için verilen tedbir kararıdır. Uzaklaştırma ve iletişim kurmama gibi yükümlülükler içerebilir.

Ayrıca: tedbir kararı, uzaklaştırma

Korunmaya muhtaç çocuğun, bir ailenin yanına geçici olarak yerleştirilmesidir. Evlat edinmeden farkı, soybağı kurmamasıdır.

Ayrıca: bakım ailesi

Hükümlünün, cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlle geçirmesi üzerine tahliye edilmesidir. Denetim süresi içinde yeniden suç işlenmesi hâlinde geri alınabilir.

Ayrıca: şartlı tahliye

Haksız takip yapan alacaklının ödemekle yükümlü tutulduğu tazminattır. Menfi tespit davasında gündeme gelir.

Ayrıca: haksız takip tazminatı

Bankanın, karta tanımlı limit dâhilinde harcama imkânı sağladığı sözleşmedir. Asgari ödeme, faiz ve ücretler özel mevzuatla sınırlandırılmıştır.

Ayrıca: kart sözleşmesi

Bankanın müşteriye belirli koşullarla kaynak sağlamayı üstlendiği sözleşmedir. Tüketici kredilerinde ayrıca koruyucu hükümler uygulanır.

Ayrıca: kredi akdi

Dağıtık defter teknolojisiyle oluşturulan ve elektronik olarak saklanıp devredilebilen gayri maddi varlıktır. Hukuki niteliği gelişmekte olan bir tartışma konusudur.

Ayrıca: kripto para

Bir şeyin, bedelsiz kullanılmak üzere verilip aynen iade edilmesini öngören sözleşmedir. Kira ile karıştırılmamalıdır; burada bedel yoktur.

Ayrıca: ariyet

Deniz tehlikesindeki gemi ya da yüke yapılan yardımdır. Başarı sağlanması hâlinde kurtaran, ücret talep edebilir.

Ayrıca: deniz kurtarması

Sermaye şirketleri ve kanunda sayılan diğer kurumların kazançları üzerinden alınan vergidir. Gelir vergisinden farkı, mükellefin tüzel kişi olmasıdır.

Ayrıca: şirket vergisi

Hukuka aykırı davranışta, failin iradesine yüklenebilen eksikliktir. Kast ve ihmal olmak üzere iki temel biçimi vardır.

Ayrıca: kabahat, ihmal

Kusur aranmaksızın doğan tazminat sorumluluğudur. Tehlike sorumluluğu ve adam çalıştıranın sorumluluğu bu türdendir.

Ayrıca: objektif sorumluluk

Zararın doğmasında tarafların payını gösteren orandır. Tazminat bu orana göre indirilir ya da paylaştırılır.

Ayrıca: kusur dağılımı

Yasama, yürütme ve yargının birbirinden ayrı organlara verilmesidir. Gücün tek elde toplanmasını önlemeyi amaçlar.

Ayrıca: erkler ayrılığı

Borçlunun tüm malvarlığının tasfiye edilerek alacaklılara paylaştırılmasıdır. İflas bu türdendir.

Ayrıca: toplu tasfiye

Şirketin dağıtılabilir kârından pay sahiplerine düşen tutardır. Dağıtım genel kurul kararına ve yasal yedeklerin ayrılmasına bağlıdır.

Ayrıca: temettü

Kanun metninin sözlerinden hareketle anlam çıkarılmasıdır. Yorum yöntemlerinin başlangıç noktasıdır.

Ayrıca: sözel yorum

Birden çok kanun hükmü uygulanabildiğinde, ilgilinin durumunu daha iyi kılan hükümdür. Ceza hukukunda failin lehine olanın uygulanması esastır.

Ayrıca: lehe olan kural

Suçun işlendiği zaman ile yargılama arasında kanun değişmişse, failin lehine olanın uygulanmasıdır. Ceza hukukunun temel ilkelerindendir.

Ayrıca: lehe hüküm uygulaması

Kıymetli evrakta ya da sigortada, ödemenin kendisine yapılacağı kişidir. Çekte çeki tahsil edecek, sigortada tazminatı alacak taraftır.

Ayrıca: hamil, yararlanan

Sonraki kanunun önceki kanunu yürürlükten kaldırdığını anlatan ilkedir. Aynı düzeydeki kurallar arasında uygulanır.

Ayrıca: sonraki kanun önceliği

Özel hükmün genel hükümden önce uygulanacağını anlatan ilkedir. Aynı konuyu düzenleyen iki kuraldan özel olanı önceliklidir.

Ayrıca: özel kanun önceliği

Üst düzeydeki kuralın, alt düzeydekine üstün geldiğini anlatan ilkedir. Normlar hiyerarşisinin temelidir.

Ayrıca: üst norm önceliği

Ortakların sorumluluğu koydukları sermaye ile sınırlı olan sermaye şirketidir. Müdür ve genel kurul temel organlarıdır.

Ayrıca: Ltd. Şti.

Ortağın, şirket borçlarından kural olarak koyduğu sermaye ile sınırlı olarak sorumlu olmasıdır. Kamu borçları bakımından özel düzenlemeler bulunur.

Ayrıca: sınırlı sorumluluk

Borçlunun ücretinin bir bölümüne icra yoluyla el konulmasıdır. Haczedilebilecek oran kanunla sınırlıdır; nafaka alacakları ayrı kurala tabidir.

Ayrıca: ücret haczi (icra)

Karardaki yazım ya da hesap yanlışlığının giderilmesidir. Hükmün özü değiştirilemez.

Ayrıca: hesap hatası düzeltmesi

Hak ve borçların içeriğini belirleyen kurallardır. Usul hukukunun karşıtı olup kimin neye hakkı olduğunu söyler.

Ayrıca: esas hukuk

Malvarlığında meydana gelen azalmanın giderilmesi için ödenen bedeldir. Fiilen uğranılan zarar ile yoksun kalınan kazancı kapsayabilir.

Ayrıca: maddi zarar tazmini

Maden arama ve işletme faaliyeti için verilen izindir. Arama ve işletme olmak üzere kademeli biçimde düzenlenmiştir.

Ayrıca: arama ve işletme ruhsatı

Yargılamanın sonunda ya da sırasında verilen hukuki sonuç doğuran karardır. Nihai kararlar davayı sonuçlandırır, ara kararlar yargılamayı yürütür.

Ayrıca: hüküm, karar

Dava değerine bakılmaksızın sabit tutarda alınan harçtır. Miktarı her yıl belirlenir.

Ayrıca: sabit harç

Başkasının taşınır ya da taşınmaz malının yok edilmesi, bozulması veya kullanılamaz hâle getirilmesidir. Temel hâli şikâyete bağlıdır.

Ayrıca: tahrip, zarar verme

Bir şey üzerinde mülkiyet hakkına sahip kişidir. Kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerinin tümünü elinde bulundurur.

Ayrıca: mülkiyet sahibi

Çalışma gücünün kanunda öngörülen oranda kaybedilmesi hâlinde bağlanan aylıktır. Kurum sağlık kurulu raporu aranır.

Ayrıca: malullük aylığı

Eşlerin malvarlıklarının ayrı kaldığı ve tasfiyede paylaşıma tabi olmadığı rejimdir. Sözleşmeyle seçilebilir.

Ayrıca: seçimlik mal rejimi

Borçlunun, icra dairesine malvarlığını bildirmesidir. Süresinde yapılmaması hâlinde kanunda öngörülen yaptırımlar uygulanabilir.

Ayrıca: malvarlığı bildirimi

Borçlunun, alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla malvarlığını devretmesidir. Tasarrufun iptali davasına ve koşulları varsa cezai sorumluluğa yol açabilir.

Ayrıca: malvarlığını kaçırma

Eşlerin evlilik süresince edindikleri malvarlığının hukuki durumunu düzenleyen kurallardır. Taraflar sözleşmeyle kanunda sayılan rejimlerden birini seçebilir.

Ayrıca: edinilmiş mallara katılma

Mal rejiminin sona ermesiyle, malvarlıklarının ayrıştırılıp alacakların hesaplanmasıdır. Boşanma davasından ayrı bir dava olarak da görülebilir.

Ayrıca: mal rejiminin tasfiyesi

Eşlerin, kanunda sayılan rejimlerden birini seçtiği sözleşmedir. Noterde düzenlenmesi ya da onaylanması gerekir ve evlenmeden önce de yapılabilir.

Ayrıca: evlilik sözleşmesi

Kişilik değerlerinde meydana gelen zararın giderilmesi için ödenen bedeldir. Acı, elem ve üzüntünün bir ölçüde karşılanmasını amaçlar; malvarlığı zararından bağımsızdır.

Ayrıca: manevi zarar tazmini

Bir işletmenin mal ya da hizmetlerini başkalarınınkinden ayırt etmeyi sağlayan işarettir. Korumanın doğması kural olarak tescille olur.

Ayrıca: ticari işaret

Tescilli markanın, kanunda öngörülen süre boyunca ciddi biçimde kullanılmamasıdır. İptal talebine konu olabilir.

Ayrıca: kullanmama nedeniyle iptal

Tescilli markanın izinsiz kullanılması ya da karıştırılma ihtimali yaratacak biçimde benzerinin kullanılmasıdır. Hem hukuk hem ceza sorumluluğu doğurabilir.

Ayrıca: marka ihlali

Tescilli markanın, tescil koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptal edilmesidir. Mahkeme kararıyla ve kural olarak geçmişe etkili sonuç doğurur.

Ayrıca: markanın iptali

Marka sahibinin, markanın kullanımına izin verdiği sözleşmedir. İnhisari ve inhisari olmayan türleri bulunur ve sicile kaydedilebilir.

Ayrıca: marka kullanım izni

Markanın, kuruma başvuru ve inceleme sonucu sicile kaydedilmesidir. Tescil koruma süresi başlatır ve yenilenebilir.

Ayrıca: marka başvurusu

Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamamasıdır. Yargılama dışındaki açıklamaları da bağlar.

Ayrıca: suçsuzluk karinesi

Türk vatandaşlığından izinle çıkanlara verilen ve bazı hakları sürdürmeyi sağlayan belgedir. Vatandaşlık statüsü vermez.

Ayrıca: mavi kartlı statüsü

Bir işlemin yapılması için verilen ek süredir. İcrada satışın durdurulması için verilen mehil vesikası bu nitelikte bir belgedir.

Ayrıca: süre, önel

Ölümüyle mirası açılan kişidir. Miras bırakan olarak da anılır.

Ayrıca: miras bırakan

Yürürlükten kaldırılmış mevzuatı ya da hükmü anlatır. Mülga bir hüküm, yürürlükte olduğu döneme ilişkin olaylara uygulanmaya devam edebilir.

Ayrıca: yürürlükten kalkmış, ilga edilmiş

Bir kurulun toplanabilmesi ya da karar alabilmesi için gereken sayıdır. Şirket genel kurullarında toplantı ve karar nisabı ayrı ayrı aranır.

Ayrıca: yeter sayı

Fikri mülkiyet hakkı sahibinin, hakkın kullanımını başkasına izin vererek bırakmasıdır. İnhisari ve inhisari olmayan türleri vardır.

Ayrıca: kullanım izni

Kamu kurumlarınca personele tahsis edilen konuttur. Tahsis ve boşaltma koşulları özel mevzuatta düzenlenmiştir.

Ayrıca: kamu konutu

İşverenin, işçileri topluca işten uzaklaştırmasıdır. Grevin işveren tarafındaki karşılığıdır ve yine kanuni koşullara bağlıdır.

Ayrıca: işyeri kapatma

Suçtan doğrudan zarar gören kişidir. Ceza yargılamasında kanunla tanınan birtakım hakları bulunur.

Ayrıca: suçtan zarar gören

Karşılıklı alacak ve borçların birbirinden düşülmesidir. Takas ile yakın anlamlıdır; vergi hukukunda ödenen verginin sonraki borçtan indirilmesini de anlatır.

Ayrıca: düşme, indirim

Verginin hesaplanmasına esas alınan değer ya da miktardır. Beyan, idari tespit ya da götürü usulle belirlenebilir.

Ayrıca: vergi tabanı

Yerinden taşınabilen mallardır. Mülkiyetin devri kural olarak zilyetliğin geçirilmesiyle gerçekleşir.

Ayrıca: taşınır mal

Şüpheli ya da sanığın savunmasını yapan avukattır. Kanunda sayılan hâllerde talep olmaksızın barodan görevlendirilir.

Ayrıca: savunma avukatı

Davayı açan tarafı, yani davacıyı anlatan eski terimdir. Karşı taraf müddeaaleyhtir.

Ayrıca: davacı

Bakıma muhtaç eş, çocuk veya yakınların geçimi için düzenli olarak ödenen paradır. Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası gibi türleri vardır.

Ayrıca: geçim yardımı

Deniz yoluyla eşya taşınması karşılığında ödenen ücrettir. Peşin ya da varmada ödenmesi sözleşmeyle kararlaştırılır.

Ayrıca: taşıma ücreti

Bir yükümlülüğün yerine getirilememesinin haklı sebebidir. Duruşmaya katılamama ya da süreye uyamama hâllerinde ileri sürülür.

Ayrıca: haklı sebep

Borçlu olmadığının tespiti için açılan davadır. İcra takibinden önce ya da sonra açılabilir.

Ayrıca: borçlu olmadığının tespiti

Taşınır mal üzerinde kurulan ve alacağı güvence altına alan ayni haktır. Teslime bağlı rehin ve sicile tescille kurulan türleri vardır.

Ayrıca: taşınır rehni

Mülkiyet hakkına yapılan haksız müdahalenin durdurulmasının istenmesidir. Elatmanın önlenmesi davası olarak da anılır.

Ayrıca: müdahalenin önlenmesi

Tarafların fiziksel olarak bir araya gelmeden, uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu sözleşmedir. İnternet üzerinden yapılan satışlar bu kapsamdadır.

Ayrıca: uzaktan satış

Çalışanın, işin niteliği nedeniyle tekrarlanan bir etkiyle uğradığı hastalıktır. İş kazasından farkı, ani bir olaya değil sürece dayanmasıdır.

Ayrıca: mesleki hastalık

Avukatların uymakla yükümlü olduğu etik ilkelerdir. İhlali disiplin sorumluluğu doğurur.

Ayrıca: avukatlık meslek kuralları

Kendisine ya da başkasına yönelen haksız saldırıyı, orantılı biçimde def etmektir. Koşulları gerçekleşirse fiil hukuka uygun sayılır ve ceza verilmez.

Ayrıca: meşru müdafaa

Bankaya, iade edilmek üzere yatırılan paradır. Vadeli ve vadesiz türleri bulunur; belirli tutara kadar sigorta koruması öngörülmüştür.

Ayrıca: banka hesabı

Yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkta Türk mahkemelerinin yetkili olup olmadığını belirleyen kuraldır. Taraflar sınırlı hâllerde yetki anlaşması yapabilir.

Ayrıca: uluslararası yetki

Miras bırakanın hak ve borçlarını devralan kişidir. Yasal mirasçılar kanunla, atanmış mirasçılar vasiyetle belirlenir.

Ayrıca: varis

Yanlış düzenlenmiş veraset ilamının ortadan kaldırılması için açılan davadır. Yeni bir mirasçının ortaya çıkması tipik sebeplerdendir.

Ayrıca: veraset ilamının iptali

Miras bırakanın, ölüme bağlı tasarrufla birini mirasçı olarak belirlemesidir. Atanan mirasçı, yasal mirasçı gibi terekeye halef olur.

Ayrıca: mansup mirasçı tayini

Miras bırakanın ölümüyle hak ve borçların mirasçılara kendiliğinden geçmesidir. Ayrı bir devir işlemi gerekmez.

Ayrıca: külli halefiyet

Terekenin borca batık olduğunun anlaşılması hâlinde mirasın reddedilmiş sayılmasıdır. Süreye bağlı açık ret beyanından ayrılır ve tespit davasıyla ileri sürülebilir.

Ayrıca: hükmen ret

Terekenin mirasçılar arasında bölüştürülmesidir. Anlaşmayla ya da dava yoluyla gerçekleşebilir.

Ayrıca: taksim, paylaşma

Mirasçının, mirası kabul etmediğini mahkemeye bildirmesidir. Terekenin borca batık olması hâlinde sıkça başvurulan bir yoldur.

Ayrıca: reddi miras

Terekenin, mahkeme gözetiminde tasfiye edilerek borçların ödenmesidir. Mirasçılar tereke borçlarından kişisel olarak sorumlu olmaz.

Ayrıca: resmî tasfiye

Miras bırakanın, saklı paylı mirasçısını kanunda sayılan sebeplerle mirastan uzaklaştırmasıdır. Sebebin ölüme bağlı tasarrufta gösterilmesi gerekir.

Ayrıca: ıskat

Mirasçının, miras bırakanla anlaşarak miras hakkından vazgeçmesidir. Karşılıklı ya da karşılıksız yapılabilir ve resmî şekle tabidir.

Ayrıca: miras hakkından vazgeçme

Kanunda sayılan ağır davranışlar nedeniyle kişinin kendiliğinden mirasçı olamamasıdır. Mirastan çıkarmadan farklı olarak miras bırakanın iradesine bağlı değildir.

Ayrıca: miras yoksunluğu

Birden çok mirasçının, paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle malik olduğu durumdur. Tasarruf için kural olarak oybirliği aranır.

Ayrıca: elbirliği ortaklığı

Mirasçının, terekedeki payını başkasına devretmesidir. Mirasçılar arasında yapılması ile üçüncü kişiye yapılması farklı sonuçlara bağlanmıştır.

Ayrıca: pay devri (miras)

Miras bırakanın, bir kişiyle yaptığı ve ölüme bağlı tasarruf içeren sözleşmedir. Vasiyetnameden farklı olarak tek taraflı dönülemez.

Ayrıca: ölüme bağlı sözleşme

Mirasçıların, terekeyi aralarında anlaşarak paylaştırdığı sözleşmedir. Taşınmazlar için yazılı şekil aranır.

Ayrıca: paylaşma sözleşmesi

İşyerinde sistematik biçimde yıldırma ve psikolojik baskı uygulanmasıdır. Süreklilik ve kasıt unsurları aranır; tazminat ve haklı fesih sonucu doğurabilir.

Ayrıca: psikolojik taciz, yıldırma

Trafiğe kayıtlı araçlar üzerinden alınan vergidir. Borç bulunması, aracın devrine ve muayenesine engel olabilir.

Ayrıca: MTV

İstenebilir duruma gelmiş borcu anlatır. Vadesi gelmemiş borç müeccel, gelmiş olan muaccel sayılır ve ancak muaccel borç için ifa talep edilebilir.

Ayrıca: istenebilir, vadesi gelmiş

Rekabeti sınırlayıcı görünen bir anlaşmanın, sağladığı yararlar nedeniyle yasaktan bağışık tutulmasıdır. Koşulları mevzuatta sayılmıştır.

Ayrıca: bireysel ve grup muafiyeti

Gerçek bir işleme dayanmakla birlikte, tutar ya da nitelik bakımından gerçeği yansıtmayan belgedir. Sahte belgeden ayrı değerlendirilir.

Ayrıca: yanıltıcı fatura

Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı görünürdeki işlemdir. Satış gibi gösterilen bağışlamalar bu kapsamda değerlendirilir ve iptali istenebilir.

Ayrıca: mirastan mal kaçırma

Evlenmenin, kamu düzenine aykırılık nedeniyle baştan geçersiz sayılmasıdır. Mevcut evliliğin bulunması ve yakın hısımlık bu kapsamdadır; dava savcılıkça da açılabilir.

Ayrıca: evlenmenin kesin hükümsüzlüğü

Herkese karşı ileri sürülebilen haktır. Mülkiyet ve kişilik hakları bu niteliktedir.

Ayrıca: herkese karşı hak

Tarafların gerçek iradelerine uymayan bir işlemi görünürde yapmak konusunda anlaşmalarıdır. Görünürdeki işlem geçersizdir.

Ayrıca: danışıklı işlem

Belediye sınırları dışında olmakla birlikte belediyenin imar denetimine bırakılmış alandır. İmar uygulamaları bakımından önem taşır.

Ayrıca: komşu alan

Önceden görülemeyen, kaçınılamayan ve sorumluluğu ortadan kaldıran dış olaydır. Deprem ve sel gibi doğal afetler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ayrıca: zorlayıcı sebep

Görülmekte olan bir davaya, sonucundan hukuki menfaati olduğu için katılan üçüncü kişidir. Ceza yargılamasında suçtan zarar görenin davaya katılması için de kullanılır.

Ayrıca: katılan, davaya katılma

Vadesi henüz gelmemiş, yani istenebilir hâle gelmemiş borcu anlatır. Muaccelin karşıtıdır.

Ayrıca: vadeli, ertelenmiş

Suçtan zarar gördüğünü belirterek şikâyette bulunan kişidir. Davaya katılması hâlinde katılan sıfatını alır.

Ayrıca: şikâyetçi

Uyuşmazlığın mahkemece incelenip karara bağlanması faaliyetidir. Hukuk ve ceza muhakemesi ayrı usullere tabidir.

Ayrıca: yargılama

Hukuk kuralına aykırılığa bağlanan yaptırımdır. Ceza, tazminat, iptal ve geçersizlik başlıca türleridir.

Ayrıca: yaptırım

Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek ya da tüzel kişidir. Vergi sorumlusundan farklıdır.

Ayrıca: vergi yükümlüsü

Bir eşya üzerindeki en geniş ayni haktır. Hukuk düzeninin sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerini verir.

Ayrıca: mülkiyet hakkı

Başkası adına ve hesabına işlem yapan kişidir. Temsilci olarak da anılır; yetkisi kanundan ya da iradeden doğabilir.

Ayrıca: temsilci, vekil

Suçla bağlantılı eşya ya da kazancın mülkiyetinin devlete geçirilmesidir. Eşya ve kazanç müsaderesi olmak üzere ikiye ayrılır.

Ayrıca: el koyma, zoralım

Bir işleme önceden verilen onaydır. Sonradan verilen onay icazet olarak adlandırılır.

Ayrıca: izin, onay

Taşıyanın, eşyayı teslim aldığını ve varma yerinde teslim edeceğini gösteren kıymetli evraktır. Devredilmesiyle eşya üzerindeki tasarruf yetkisi de geçer.

Ayrıca: deniz taşıma senedi

Borçlarını ödeyemeyen borçlunun, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan hukuki kurumdur. Mahkeme denetimi altında yürütülür.

Ayrıca: borç yapılandırması

Ortakların belirli ekonomik menfaatlerini karşılıklı yardımla korumak için kurduğu tüzel kişiliktir. Ortaklık payı ve yönetim yapısı özel kanunla düzenlenmiştir.

Ayrıca: ortaklık birliği

İddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren yargılama evresidir. Mahkeme tarafından yürütülür.

Ayrıca: yargılama evresi

Bir ticari işletmenin ya da şirketin malvarlığının paraya çevrilerek borçların ödenmesi ve kalanın dağıtılmasıdır. Tasfiye olarak da anılır.

Ayrıca: tasfiye

Bir haktan ya da imkândan yoksun bırakılmadır. Ceza hukukunda belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma güvenlik tedbiri olarak uygulanabilir.

Ayrıca: yoksun bırakma

Borcun istenebilir hâle gelmesidir. Vadesi gelmemiş borç için kural olarak ifa talep edilemez.

Ayrıca: vadenin gelmesi

Aleyhine dava açılan tarafı, yani davalıyı anlatan eski terimdir.

Ayrıca: davalı

Tıbbi müdahalenin, gereken özen gösterilse de ortaya çıkabilen istenmeyen sonucudur. Hukuki değerlendirmede malpraktisten ayrılır.

Ayrıca: öngörülebilir yan sonuç

Bir işleme onay verildiğini gösteren belgedir. Çocuğun yurt dışına çıkışı ve bazı tapu işlemlerinde aranır.

Ayrıca: onay belgesi, rıza beyanı

Resmî mührün sahte olarak üretilmesi ya da kullanılmasıdır. Mührü bozmaktan farklı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca: sahte mühür

Yetkili makamlarca konulan mührün kaldırılması ya da etkisiz hâle getirilmesidir. Kaçak yapı ve işyeri kapatma işlemlerinde sıkça karşılaşılır.

Ayrıca: mühür fekki

Gemi ve yükü ortak bir tehlikeden kurtarmak için bilerek yapılan fedakârlıktır. Doğan zarar, kurtulan değerler arasında paylaştırılır.

Ayrıca: ortak avarya

Paydaşın, payı üzerinde serbestçe tasarruf edebilmesidir. Diğer paydaşların önalım hakkı bu devirde gündeme gelir.

Ayrıca: pay üzerinde tasarruf

Bir şeye, o şey yok edilmeden ayrılamayacak biçimde bağlı olan parçadır. Asıl şeyin hukuki kaderine tabidir; taşınmazdaki bina buna örnektir.

Ayrıca: bütünleyici parça