Ödenmeyen alacaklarda icra takibi: adım adım rehber

Vadesi gelen bir alacak ödenmediğinde başvurulan yollardan biri icra takibidir. Takibin hangi yöntemle yürütüleceği, alacağın tahsil edilebilme ihtimalini doğrudan etkiler.

Bu yazıda icra takibi türleri, takibin başlatılma biçimi, borçlunun itiraz hakkı ve itiraz sonrasında izlenen aşamalar genel çerçevede ele alınmaktadır.

Hangi takip yolu?

• İlamsız takip: Elinde mahkeme kararı olmayan alacaklının başlattığı takiptir; fatura, sözleşme gibi belgelere dayanabilir.
• Kambiyo senetlerine dayalı takip: Çek, bono ve poliçe için öngörülen özel yoldur; itiraz süreleri daha kısadır.
• İlamlı takip: Mahkeme kararına ya da ilam niteliğindeki belgelere dayanır.
• Rehnin paraya çevrilmesi: İpotek ya da rehinle güvence altına alınmış alacaklarda başvurulur.

Takibin başlatılması

Takip, yetkili icra dairesine takip talebiyle başlar; talep elektronik ortamda da yapılabilir. Genel kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesi yetkilidir; örneğin borçlu Yozgat'ta oturuyorsa takip Yozgat icra dairelerinden birinde başlatılabilir. Sözleşmenin ifa yeri gibi başka yetki kuralları da uygulanabilir.

Ödeme emrine itiraz

İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, kanunda öngörülen birkaç günlük süre içinde borca ya da imzaya itiraz edebilir. İlamsız takipte itiraz takibi durdurur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir.

İtirazdan sonra

Alacaklı, kanunda öngörülen süreler içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir ya da elindeki belge uygunsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Ticari alacaklarda itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Haklı çıkan taraf lehine, kanunda öngörülen icra inkâr tazminatına da hükmedilebilir.

Haciz ve satış

Takip kesinleştikten sonra borçlunun malları haczedilebilir. Maaşın ancak kanunda belirlenen kısmı haczedilebilir; ev eşyası ve meslek için zorunlu araçlar gibi bazı mallar haczedilemez. Haczedilen mallar satılarak alacak karşılanır.

Borçlu iseniz

Ödeme emri aldığınızda önce takibin türüne ve tebliğ tarihine bakın. Borcun tamamına ya da bir kısmına itiraz edebilir, imzanın size ait olmadığını ileri sürebilir ya da borcun zamanaşımına uğradığını bildirebilirsiniz. Ödeme imkânınız varsa alacaklıyla taksit anlaşması yapmak da bir seçenektir. Haczedilemeyecek mallarınızın haczedildiğini düşünüyorsanız icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurabilirsiniz.

Pratik öneriler

• Alacağı gösteren belgeleri ve yazışmaları eksiksiz saklayın.
• Doğru takip türünü seçin; yanlış yol, zaman ve masraf kaybına yol açabilir.
• Borçlu iseniz ödeme emrindeki takip türünü ve tebliğ tarihini hemen not edin.

İcra takibinde sonuç, doğru yolun seçilmesine ve sürelerin kaçırılmamasına bağlıdır. Taraf alacaklı da olsa borçlu da olsa, somut durumun süreç başlamadan bir avukat tarafından değerlendirilmesi hak kaybı riskini azaltır.